የሞንሮ ዶክትሪን ዳግም ትንሳኤ እና የአሜሪካ ልዩ ኮማንዶ ኦፕሬሽን፤ አህጉርን ከሩስያ፣ቻይናና መሰል “ባዕዳን” ማጻዳት

አዲስ ሪፓርተር:- ከሁለት መቶ ዓመታት በፊት በፕሬዝዳንት ጀምስ ሞንሮ ይፋ የተደረገውና “አሜሪካ ለአሜሪካውያን” የሚለው መርህ፣ በ21ኛው ክፍለ ዘመን በዶናልድ ትራምፕ አስተዳደር ስር በድጋሚ ነፍስ ዘርቶ እየታየ ነው። ዋሽንግተን የምዕራቡን ንፍቀ ክበብ እንደ ግል “ጓሮዋ” (Backyard) በመመልከት፣ በዚያ ቀጠና የሚፈጠር ማንኛውንም የውጭ ኃይል ተፅዕኖ በኃይልም ቢሆን ለማስወገድ ቆርጣ መነሳቷን በተከታታይ እርምጃዎቿ እያሳየች ትገኛለች። ይህ ዶክትሪን የአሜሪካ አህጉራት ከሩሲያ፣ ከቻይና እና ከሌሎች ባዕድ ኃይሎች ተፅዕኖ ነፃ መሆን አለባቸው የሚል ጽኑ እምነት የሰነቀ ነው።

በቅርቡ በፓናማ ቦይ (Panama Canal) ላይ የታየው ክስተት የዚህ ፖሊሲ ቀዳሚ ማሳያ ነበር። የትራምፕ አስተዳደር የፓናማ መንግስት ላይ ከፍተኛ ዲፕሎማሲያዊ እና ኢኮኖሚያዊ ጫና በማሳደር፣ ለዓመታት በቻይና ኩባንያዎች ቁጥጥር ስር የነበረውን የቦዩን አስተዳደራዊ እና ኦፕሬሽናል ቁልፍ ወደ አሜሪካ ተፅዕኖ ስር እንዲመለስ አስገድዷል። ይህ እርምጃ ቻይና በአህጉሪቱ ያላትን የስትራቴጂካዊ መሠረተ ልማት የበላይነት ለመስበር የተወሰደ የመጀመሪያው የ”ጡንቻ ማሳያ” እርምጃ ተደርጎ ይወሰዳል።

አሁን ደግሞ ተረኛው የቬንዙዌላው መሪ ኒኮላስ ማዱሮ ሆነዋል። ቬንዙዌላ በዓለም ላይ ግዙፍ የነዳጅ ዘይት ክምችት ያላት ሀገር ብትሆንም፣ ማዱሮ ከቻይና እና ከሩሲያ ጋር የፈጠሩት ጥብቅ ወታደራዊና ኢኮኖሚያዊ ትብብር ዋሽንግተንን ክፉኛ አስቆጥቷል። አሜሪካ “የአደንዛዥ ዕፅ ዝውውር እና የሰብአዊ መብት ረገጣ” የሚሉ ታላላቅ ሰበቦችን በማንገብ፣ በማዱሮ ላይ የነበረውን የቆየ ክስ ወደ ተግባራዊ እርምጃ ለውጣዋለች። በልዩ ኮማንዶ ኦፕሬሽን ማዱሮ እና ባለቤቱን ከቤተ መንግስቱ አንጠልጥሎ ወደ አሜሪካ ይዞ ሄዷል።

ይህ ኦፕሬሽን ለሞስኮ እና ለቤጂንግ የተላከ ግልጽ መልዕክት ነው፦ “በዚህ ንፍቀ ክበብ የአሜሪካን ጥቅም የሚጻረር ኃይል አይኖርም”።

ይህ የትራምፕ አስተዳደር እርምጃ በዓለም አቀፍ ደረጃ የተደበላለቀ ስሜትን ፈጥሯል። ደጋፊዎቹ “አሜሪካ ቀጠናዊ ደህንነቷን የመጠበቅ መብት አላት” ሲሉ፣ ተቺዎች ግን ይህ እርምጃ የሀገራትን ሉዓላዊነት የሚጥስና የድሮውን “የኢምፔሪያሊዝም” ዘመን የሚመልስ ነው ይላሉ።

ሆኖም ግን አንድ እውነታ ግልጽ ነው፤ ዋሽንግተን የሞንሮ ዶክትሪን የአካዳሚክ መፅሃፍ መደርደሪያ ላይ የተቀመጠ ወረቀት ብቻ ሳይሆን፣ አስፈላጊ ሲሆን በተግባር የምትተረጉመው መመሪያዋ መሆኑን ለዓለም ዳግም አረጋግጣለች። 

የዓለም ሃያላን ሃገራት መሪዎች ምን አሉ?

የኒኮላስ ማዱሮ በቁጥጥር ስር መዋል በዓለም አቀፍ ደረጃ ከፍተኛ ድንጋጤንና የተደበላለቁ ምላሾችን ፈጥሯል። የታላላቅ ሀገራት መሪዎች እንደየጥቅማቸውና እንደ ፖለቲካዊ አሰላለፋቸው የሚከተሉትን መልዕክቶች አስተላልፈዋል።

ቭላድሚር ፑቲን (ሩሲያ)

የሩሲያ መንግስት ድርጊቱን በጽኑ ኮንኗል። ፕሬዝዳንት ፑቲን ባወጡት መግለጫ “አሜሪካ የአንድን ሉዓላዊ ሀገር መሪ አፍኖ በመውሰድ ዓለም አቀፍ ሕግን ጥሳለች፤ ይህ ከሽፍታነት የማይለይ ተግባር ነው” ብለዋል። ሩሲያ ይህ እርምጃ በዓለም አቀፍ መድረክ ተቀባይነት እንደሌለውና አሜሪካ “የዓለም ፖሊስ” ለመሆን የምታደርገው ጥረት አደገኛ እንደሆነ አስጠንቅቀዋል።

ሺ ጂንፒንግ (ቻይና)

ቤጂንግ በበኩሏ ጥንቃቄ የተሞላበት ቢሆንም ጠንከር ያለ ተቃውሞ አሰምታለች። የቻይና የውጭ ጉዳይ ሚኒስቴር “ማንኛውም ሀገር በሌላ ሀገር የውስጥ ጉዳይ ጣልቃ የመግባት መብት የለውም” ብሏል። ቻይና በቬንዙዌላ ላይ ያላትን ግዙፍ የኢኮኖሚ ኢንቨስትመንት ስጋት ላይ የሚጥል ማንኛውም እርምጃ እንደማትቀበልና ጉዳዩ በሰላማዊ መንገድ እንዲፈታ ጥሪ አቅርባለች።

 ኢማኑኤል ማክሮን (ፈረንሳይ)

ፕሬዝዳንት ማክሮን የሀገሪቱን ሉዓላዊነት የመከበር አስፈላጊነት ቢገልጹም፣ በማዱሮ መንግስት ላይ የነበራቸውን ተቃውሞ አልሸሸጉም። “ፈረንሳይ ሁልጊዜም ከዲሞክራሲና ከሰብአዊ መብቶች ጎን ትቆማለች” ያሉት ማክሮን፣ “በቬንዙዌላ የታየው አምባገነናዊ ስርዓት ለቀጠናው መረጋጋት ስጋት ነበር” ብለዋል። ይሁን እንጂ ማንኛውም እርምጃ ዓለም አቀፍ የሕግ ሂደቶችን የተከተለ መሆን እንዳለበት አሳስበዋል።

 ኡርሱላ ፎን ደር ላየን (የአውሮፓ ህብረት)

ፕሬዝዳንት ኡርሱላ ፎን ደር ላየን በሰጡት መግለጫ፣ የአውሮፓ ህብረት የቬንዙዌላን ሕዝብ የዲሞክራሲ ጥያቄ እንደሚደግፍ በድጋሚ አረጋግጠዋል። “የማዱሮ አገዛዝ ለዓመታት የገዛ ሕዝቡን ሲያሰቃይና የኢኮኖሚ ውድቀት ሲያመጣ ቆይቷል” ብለዋል። ህብረቱ አሁን በቬንዙዌላ ሰላማዊ የዲሞክራሲ ሽግግር እንዲደረግና ነፃ ምርጫ በአፋጣኝ እንዲካሄድ ጥሪ አቅርቧል። የአሜሪካን እርምጃ በቀጥታ ከመደገፍ ይልቅ፣ ፍትህ መረጋገጥ እንዳለበት አጽንኦት ሰጥተዋል።

ኬይር ስታርመር (እንግሊዝ)

የእንግሊዝ መንግስት ከአሜሪካ ጋር ያለውን ጥብቅ ወታደራዊና ፖለቲካዊ ቁርኝት የሚያሳይ ምላሽ ሰጥቷል። ጠቅላይ ሚኒስትሩ “እንግሊዝ ከአጋሯ አሜሪካ ጎን ትቆማለች” ካሉ በኋላ፣ ማዱሮ ለዓመታት በአደንዛዥ ዕፅ ዝውውርና በሰብአዊ መብት ጥሰት ሲከሰሱ መቆየታቸውን አስታውሰዋል። “በሕግ የሚፈለጉ ግለሰቦች ለፍርድ መቅረባቸው የሚደገፍ ነው” ሲሉ የአሜሪካን የኮማንዶ ኦፕሬሽን ትክክለኛነት ደግፈዋል።

ማሪያ ኮሪና ማቻዶ (ቬንዝዌላ)

የ2025 የኖቤል ሰላም ተሸላሚዋ ማሪያ ማቻዶ የቬንዝዌላ ተቃዋሚ ፓርቲ መሪ ስትሆን ለሕዝባቸው የእንኳን ደስ አላችሁ መልዕክት አስተላልፈዋል። “ዛሬ የጨለማው ዘመን አብቅቷል፤ ቬንዙዌላ ወደ ዲሞክራሲ የምትመለስበት አዲስ ምዕራፍ ተከፍቷል” ብለዋል። የአሜሪካን እርምጃም ለፍትህ መከበር የተወሰደ አስፈላጊ እርምጃ እንደሆነ ገልጸዋል።

አንቶኒዮ ጉቴሬዝ

የተባበሩት መንግስታት (UN) ዋና ጸሐፊው አንቶኒዮ ጉቴሬዝ በበኩላቸው፣ ሁኔታው ቀጠናዊ ቀውስ እንዳይፈጥር ስጋታቸውን ገልጸው፣ ሁሉም ወገኖች ዓለም አቀፍ የሰብአዊ መብት ሕጎችን እንዲያከብሩ አሳስበዋል።

ፌስቡክ፡ https://web.facebook.com/addisreporternews/
ዌብሳይት፡ https://addisreporter.com/
ኢሜል፡ info@addisreporter.com
ቴሌግራም፡ https://t.me/addisreporter2
X፡ https://x.com/addisreporter
ስልክ ቁጥር፡ +251981866434 / +251116393393