ታደሰ ወረደ የት ነህ ? ተገለጥ !! – ከ”የአድዋው ቡርዣ” ጋር ዥዋዥዌውን አቁምና የመንግስት ወግ ያዝ ወይም ጠቅልለህ ሸፍት

የጄነራሉ “ባለሁለት ቢላዋ” ፖለቲ ካ የትግራይን ሕዝብ ወደ አስከፊ መቀመቅ እየከተተ ነው። የታደሰ ወረደ የሌብነት ታሪክና መበስበስ ከሞኖሪኖ እግር ስር ከመንደባለል የዘለለ ፋይዳ እንዳይኖራቸው አድርጓል። “የአደዋ ቡርዣ” እልፍኝ አስከልካይ አድርጎ የሚያንከላውሳቸው ይህ ያልጸዳ ጀርባቸው ስለመሆኑ ወደፊት በዝርዝር ከሃብት ምንጮቻቸው ጋር በስፋት እመጣበታለሁ። ታደሰ ወረደ ወደ አዲስ አበባ በአውሮፕላን እንዳልመጣ በረራ ተቋረጠ እያሉ፣ በሌላ በኩል ድፍን ጦርነት አውጇል። ይህ ሁለት ስለት ቢላዋ ይዞ የሚጫወተው …

እንደሃፍቲ ጓል ትግራይ ነጻ አስተያየት

አዲስ ሪፖርተር – የፕሪቶሪያው የሰላም ስምምነት ሲፈረም ለትግራይ እናቶች፣ ወጣቶች እና በጠቅላላው ለሕዝቡ ዋነኛ ተስፋ “ዳግም ወደ ጥፋት አዙሪት አንመለስም” የሚል ጽኑ እምነት ነበር። ይህ ስምምነት ለንጹሐን ዜጎች ሰላምን፣ ለተፈናቃዮች ወደ ቀያቸው መመለስን እና ለወጣቱ የተሻለ የወደፊት ዕድልን ያበስራል ተብሎ በከፍተኛ ጉጉት ተጠብቆ ነበር። ሆኖም፣ ይህ በብዙ መሥዋዕትነት የተገኘ አንጻራዊ ሰላም፣ በክልሉ ወጣቶች ደም ላይ ተመስርቶ ሥልጣኑን ለማጽናት ሌት ተቀን በሚተጋው “የአድዋው ቡርዣ” ቡድን ግላዊና ፖለቲካዊ ፍላጎት ምክንያት አደጋ ላይ ወድቋል። በአጎራባች ክልሎች ያለው አከራካሪ ግዛቶች በህግ አግባብ እንዲፈታ በፕሪቶሪያው ስምምነት የተቀመጠውን አቅጣጫ በመጣስ ሕወሃት መራሹ ታጣቂ ቡድን ዳግም የጦርነት ነጋሪት በመጎሰም የሕዝቡን የሰላም ተስፋ እያጨለመው ይገኛል።

ይህንን የፕሪቶሪያ የሰላም ስምምነት በአለም አቀፉ ማህበረሰብ ፊት በክልሉ ውስጥ እንዲያስፈጽሙ በፌደራል መንግሥቱ ይሁንታና እውቅና የተሾሙት የትግራይ ጊዜያዊ አስተዳደር መሪ ጄነራል ታደሰ ወረደ፣ በትረ ሥልጣኑን ከተረከቡ በኋላ ያሳዩት የአመራር ዳተኝነት አሳፋሪ ነው። ጄነራሉ እንደ ወታደራዊና ፖለቲካዊ መሪ፣ ስምምነቱን ወደ ተግባር በመቀየር ሕዝቡን ከመከራ የመታደግ ታሪካዊ ኃላፊነት ቢኖርባቸውም፣ በተግባር ግን ሂደቱን “አንድ ጋት ስንዝር” ወደፊት ከማራመድ ይልቅ በቆመበት እንዲረግጥ አድርገውታል። ጄነራሉ ለሰላም ስምምነቱ ሊኖራቸው ከሚገባው ታማኝነት ይልቅ፣ ለቆዩና ክልሉን ወደ ውድመት ለገፉት የሕወሃት አመራሮች ያላቸው ውግንና  ለሂደቱ መገታት ዋነኛው ምክንያት ነው።

ጄነራሉ በፌደራል መንግሥቱና በሕወሃት ጽንፈኛ አመራሮች መካከል በሚያደርጉት አደገኛ የፖለቲካ ቁማር፣ የክልሉን ወጣት ዳግም የጥይት ተሸካሚና የጦርነት ሰለባ እያደረጉት ይገኛል። የሰላም ስምምነቱን አስፈጻሚ ሆነው ተሹመው ሳለ፣ ሕወሃት በአጎራባች አካባቢዎች የሚያደርገውን ትንኮሳዎችንና የኃይል ቅስቀሳዎች በዝምታ መመልከቱ፣ ጄነራሉ የሰላም መሪ ሳይሆኑ የጥፋት አጀንዳ ተሸካሚ መሆኑን ቁልጭ አድርጎ የሚያሳይ ነው።

ይህ ታደሰ ወረደ የአመራር ዳተኝነትና የአቋም መዋዥቅ በክልሉ ጸጥታ፣ በወጣቱ ዕጣ ፈንታ እና በአጎራባች ክልሎች ላይ እያሳደረ ያለውን ጥልቅ ቀውስ እንደሚከተለው እናያለን።

የአመራር ዳተኝነትና የተገታው የሰላም ጉዞ

የጄነራል ታደሰ ወረደ በጊዜያዊ የሽግግር መንግሥቱ ውስጥ ቁልፍ ሚና መያዝ፣ በመጀመሪያው ምዕራፍ በትግራይ ሕዝብ ዘንድ እንደ ትልቅ ተስፋ ተቆጥሮ ነበር። ሆኖም ይህ ተስፋ በሂደት ወደ ጥርጣሬና ወቀሳ የተቀየረው ጄነራሉ ግልጽ የሆነ የአመራር ድፍረት (Decisiveness) ማሳየት ባለመቻሉ ነው። የጄነራል ታደሰ ዋነኛ ኃላፊነት የክልሉን የጸጥታ መዋቅር ከማንኛውም የፖለቲካ ፓርቲ ተጽዕኖ ነፃ ማድረግ ነበር። የሰላም ስምምነቱ አንቀጽ 6 የኢትዮጵያ መከላከያ ሠራዊት ብቸኛው የሀገር መከላከያ ኃይል መሆኑን ቢደነግግም፣ በተግባር ግን የታየው ተቃራኒው ነው። ጄነራሉ የጸጥታ ኃይሉን ከሕወሃት የፓርቲ ሰንሰለት የመበጠስ ድፍረት ባለማሳየታቸው፣ መዋቅሩ ዛሬም ድረስ የጥቂት የፓርቲ አመራሮችን ፍላጎት የሚያስፈጽም መሣሪያ ሆኖ እንዲቀጥል ሆኑዋል።

ታጣቂዎችን ትጥቅ የማስፈታትና ወደ ማኅበረሰቡ የመቀላቀል ሂደት በጄነራሉ ዳተኝነት ምክንያት አሁንም በአሻሚነት ተተብትቦ ይገኛል። በስምምነቱ አንቀጽ 6 (ሐ) ላይ የተቀመጠውን “ሙሉ በሙሉ ትጥቅ የመፍታት” (DDR) ሂደት ከመተግበር ይልቅ፣ ጄነራሉ ታጣቂው ኃይል “ለማንኛውም ትዕዛዝ ዝግጁ ሆኖ እንዲቆይ” የሚያደርግ የዝምታ ስልት መከተላቸው ስጋቱን አባብሶታል። የክልሉ ወጣቶች ከጥይትና ከጦርነት ፕሮፓጋንዳ ወጥተው ወደ ልማት እንዲሰማሩ የሚያስችል ግልጽ ትዕዛዝ ባለመሰጠቱ፣ በፌደራል መንግሥቱ ዘንድ ያለውን መተማመን ከማዳከሙም በላይ በትግራይ ሕዝብ ላይ ሌላ የጦርነት ስጋት ደመና እንዲያንዣብብ እያደረገ ነው።

ከዚህም በላይ፣ በክልሉ ውስጥ የሚስተዋሉ የፖለቲካ አለመረጋጋቶችና በአጎራባች ክልሎች ላይ የሚሰነዘሩ ትንኮሳዎች በጄነራሉ የአመራር ድክመት ምክንያት የሚቀጣጠሉ ናቸው። የጸጥታ መዋቅሩን በበላይነት የሚመራ ግለሰብ እንደመሆናቸው፣ በስምምነቱ አንቀጽ 2 ላይ “ከጥላቻ ንግግርና ከትንኮሳ መቆጠብ” የሚለውን ድንጋጌ ችላ በማለት፣ በሕወሃት ውስጥ ያሉ “የጦርነት አታሞ ደላቂዎች” ሕዝቡን ወደ አዲስ ግጭት የሚገፋፋ ቅስቀሳ ሲያደርጉ በዝምታ መመልከታቸው ለድርጊቱ አጋዥ እንደመሆን ይቆጠራል። የጊዜያዊ አስተዳደር መሪነት ድፍረትንና ታማኝነትን የሚጠይቅ ቢሆንም፣ ጄነራሉ ግን በታማኝነት ሚዛን ላይ ለሕዝቡ ሰላም ሳይሆን ለቡድን ፍላጎት ያደሉ ይመስላሉ።

የጄነራል ታደሰ ወረደ የአመራር ውድቀት ለትግራይ ሕዝብ ውድ ዋጋ እያስከፈለ ይገኛል። ሰላም በወረቀት ላይ ቢፈረምም፣ በተግባር ግን ሕዝቡ የሚተነፍሰው አሁንም የስጋትና የጥርጣሬ አየር ነው። ጄነራሉ ከሕወሃት ጽንፈኛ አመራሮች ጥላ ሥር ወጥተው፣ ለፌደራል መንግሥቱና ለሕዝቡ የገቡትን ቃል ለማክበር ካልደፈሩ፣ የሽግግር መንግሥቱ አመራርነታቸው በታሪክ መድረክ ላይ እንደ ከሸፈ ሙከራ ተመዝግቦ ማለፉ የማይቀር ነው። ይህ ዳተኝነት በቀጠለ ቁጥር፣ የፕሪቶሪያው ስምምነት የሰላም ሰነድ መሆኑ ቀርቶ በታደሰ ወረደ እጅ የከሸፈ ወረቀት እንደሆነ ከአሁኑ እየታየ ይገኛል።

የጄነራሉ “ባለሁለት ቢላዋ” ፖለቲካ

ጄነራል ታደሰ ወረደ በአሁኑ ወቅት የሚገኙበት የፖለቲካ አቋም “በሁለት ስለታም ቢላዎች መካከል የመራመድ” ያህል የሆነበት ይመስላል።  በአንድ በኩል፣ እንደ ጊዜያዊ አስተዳደር መንግሥቱ  መሪ፣ ለፕሪቶሪያው የሰላም ስምምነት ተገዢ የመሆንና ክልሉን ወደ መደበኛ ሥርዓት የመመለስ ዓለም አቀፋዊና ሀገራዊ ግዴታ አለባቸው። በሌላ በኩል ደግሞ፣ ለበርካታ አስርት ዓመታት አብረዋቸው ለቆዩት፣ በጥቅማና በአቻም ጋብቻ ከተጋመዱዋቸው የሕወሃት አንጋፋ አመራሮች ያላቸው የቆየ ታማኝነት አሁንም አልተቋረጠም። ይህ በሁለት ተቃራኒ ፍላጎቶች መካከል የመቀመጥ ምርጫ፣ ጄነራሉን ለትግራይ ሕዝብ ሰላም ሳይሆን ለቡድን ፍላጎት እንዲያደሉ በማድረግ የራሱ የሆኑ ከባድ ችግሮችን ወልዷል።

ከዚህ አጣብቂኝ የመነጨው ዋነኛው ችግር የታጣቂዎች ትጥቅ የማስፈታት ሂደት መገታት ነው። የፕሪቶሪያው ስምምነት ዋነኛ ምሰሶ የትግራይ ኃይሎች ሙሉ በሙሉ ትጥቅ ፈትተው ወደ ማኅበረሰቡ የሚቀላቀሉበትን ሁኔታ ማመቻቸት ቢሆንም፣ በጄነራሉ በኩል የታየው ግን “ዘገምተኛና አሻሚ” አካሄድ ነው። ጄነራሉ ትጥቅ ማስፈታቱን የሕወሃት አመራሮች እንደ ስጋት ስለሚመለከቱት፣ ይህንን ሂደት በማጓተት ለፓርቲው ታማኝነታቸውን እያረጋገጡ ይገኛል። ይህም በትግራይና በፌደራል መንግሥቱ መካከል ሊኖር የሚገባውን መተማመን ክፉኛ የናደው ሲሆን፣ ክልሉን አሁንም በወታደራዊ ካምፕነት እንዲቀጥል አድርጎታል።

ሌላውና እጅግ አሳሳቢው ነጥብ ጄነራሉ የሕወሃት “ፖለቲካዊ እስረኛ” ሆነው መታየታቸው ነው። በሽግግር መንግሥቱ ውስጥ የራሳቸውን ገለልተኛ የሰላም ፍኖተ-ካርታ ቀርጸው ለሕዝብ ተጠቃሚነት መሥራት ሲገባቸው፣ በተግባር ግን ተቸክለው የቀሩትንና ጊዜ ያለፈባቸውን የሕወሃት አመራሮች አጀንዳ ለማስፈጸም እንደ “ጋሻ” እያገለገሉ ይገኛሉ። ይህ ሁኔታ ጄነራሉ የራሳቸው የሆነ የፖለቲካ ሕሊና እና የውሳኔ ነፃነት የሌላቸው፣ ይልቁንም በሕወሃት ቢሮክራሲ ውስጥ የታጠሩ ግለሰብ መሆናቸውን ለዓለም አቀፉ ማኅበረሰብም ሆነ ለትግራይ ሕዝብ ቁልጭ አድርጎ ያሳየ ክስተት ሆኗል።

በዚህ “ባለ ሁለት ቢላዋ” አካሄድ ምክንያት በትግራይ ውስጥ ያለው የሽግግር ሂደት ስም ብቻ ሆኖ ቀርቷል። ጄነራሉ ለፓርቲያቸው ያላቸውን ታማኝነት ከሕዝቡ ሰላም በላይ በማስቀደማቸው፣ በክልሉ ውስጥ ለውጥ የሚሹ ወጣቶችና የፖለቲካ ኃይሎች ተስፋ እንዲቆርጡ አድርጓል። የሰላም ስምምነቱ ግቡን እንዳይመታና በትግራይ ምድር ላይ እውነተኛ ዴሞክራሲያዊ ሥርዓት እንዳይመሰረት ጄነራሉ የሕወሃትን የቀድሞ አስተሳሰብ በመከላከል ትልቅ እንቅፋት ሆነው ቆመዋል።

ከዚህም ባሻገር፣ ጄነራሉ ለሕወሃት አመራሮች ያላቸውን ውግንና ባለማቋረጣቸው፣ የጸጥታ ኃይሉ የሕግ የበላይነትን ከማስከበር ይልቅ ለፓርቲ አመራሮች ጥበቃና ለፖለቲካ ሴራዎች መጠቀሚያ ሆኖ እንዲቀጥል አድርገውታል። ይህም በሕዝቡ ዘንድ በጊዜያዊ አስተዳደሩ ላይ የነበረውን አነስተኛ እምነት በማጥፋት፣ ጄነራሉ የሰላም መሪ ሳይሆኑ የፓርቲው የጥፋት መዋቅር አስቀጣይ መሆናቸውን አረጋግጧል።

የጄነራል ታደሰ ወረደ “የሁለት ጌቶች አገልጋይነት” አቋም ትግራይን ወደ አዲስ አዙሪት እየከተታት ይገኛል። በአንድ በኩል ሰላም እየሰበኩ በሌላ በኩል የጦርነት አታሞ የሚደልቁትን የሕወሃት ታጣቂ ጀነራሎች ደፍሮ በአደባባይ አለመቃወም ለትግራይ ሕዝብ የሚጠቅም ሳይሆን ጉዳቱ የከፋ የታሪክ ክህደት ነው። ጄነራሉ ካልተገለጠላቸውና ከዚህ የጥፋት ሰንሰለት ራሳቸውን ካላላቀቁ፣ የሰላም ስምምነቱን የቀበሩና የትግራይን ወጣት ዳግም ለመከራ የዳረጉ መሪ ተብለው መጠራታቸው የማይቀር ነው።

ያጋደለው የብ.ጄነራል ታደሰ ወረደ “ድልድይ”

ጄነራል ታደሰ ወረደ በፌደራል መንግሥቱ እና በትግራይ ኃይሎች መካከል እንደ ዋነኛ “አገናኝ ድልድይ” ተቆጥረው ነበር። የፌደራል መንግሥቱ ጄነራሉን ለጊዜያዊ አስተዳደሩን እንዲመሩ ሲሾማቸው፣ በሁለቱ ወገኖች መካከል ያለውን ጥርጣሬ አስወግደው ክልሉን ወደ ሀገራዊ መዋቅር ይቀላቅላሉ የሚል ትልቅ ግምት ነበረው። ሆኖም በተግባር የታየው ግን ይህ ድልድይ የሁለትዮሽ ግንኙነትን ከማጠናከር ይልቅ፣ ወደ አንድ ወገን ብቻ ያጋደለና ለሕወሃት ጥቅምና ህልውና ብቻ የሚሠራ መሆኑ ነው።

ጄነራሉ በጊዜያዊ አስተዳደሩ ውስጥ የተሾሙ ግለሰቦች የሕወሃት መጠቀሚያና ተላላኪ ሲሆኑ ዝምታን መምረጣቸው፣ ገለልተኛ አለመሆናቸውን የሚያሳይ ነው። ጊዜያዊ አስተዳደሩ ከፓርቲ ተፅዕኖ ነፃ ሆኖ ሕዝቡን ማገልገል ሲገባው፣ ጄነራሉ ግን መዋቅሩ በቀድሞዎቹ የሕወሃት አመራሮች ቁጥጥር ስር እንዲውል በሩን ክፍት አድርገውታል። ይህ ድርጊታቸው ጄነራሉ ለኢትዮጵያ ሰላምም ሆነ ለትግራይ ሕዝብ ዕድገት ሳይሆን፣ ለጥቂት የቡድን ፖለቲከኞች የሥልጣን ዕድሜ መራዘም ቅድሚያ መስጠታቸውን በግልጽ ያሳያል።

በጊዜያዊ አስተዳደሩ ውስጥ ያሉ የጸጥታና የአስተዳደር መዋቅሮች ለሕዝብ ተጠያቂ መሆን ሲገባቸው፣ ለሕወሃት አመራሮች ብቻ ታማኝ ሆነው እንዲቀጥሉ መደረጉ የሰላም ሂደቱን ትርጉም አልባ አድርጎታል። ጄነራሉ ለክልሉ ሰላም የቆሙ መስለው በተግባር ግን የቡድን ህልውናን ለማስጠበቅ የሚሠሩት “ሁለት ገፅታ ያለው” ፖለቲካ፣ በታሪክም ሆነ በሕዝብ ፊት እንደ ትልቅ ክህደት ይቆጠራል። የታማኝነት መሠረቱ ሲናድ፣ ጄነራሉ የያዙት የሥልጣን መንበርም ለሕዝቡ የሚፈይደው አንዳችም ፋይዳ አይኖረውም።

ዌብሳይት፡ https://addisreporter.com/
ኢሜል፡ info@addisreporter.com
ቴሌግራም፡ https://t.me/addisreporter2
X፡ https://x.com/amejuju?s=21
https://web.facebook.com/addisreporternews
ስልክ ቁጥር፡ +251981866434 / +251116393393