ፕሮፓጋንዳ እና እውነታው ሲጋጭ!! አሜሪካ፣ እስራኤል እና ኢራን እየተሞሻለቁ ነው፤ ኢራን መሪዎቿ እያለቁ ነው …

አዲስ ሪፖርተር – በየካቲት ወር መጨረሻ ጀምሮ እስካሁን ድረድ በአሜሪካ እና እስራኤል ወታደራዊ ጥምረት በኢራን ላይ የተሰነዘረው መጠነ ሰፊ ወታደራዊ ጥቃት፣ የቀጠናውን ጂኦፖለቲካዊ ገጽታ ሙሉ በሙሉ እየቀየረው ይገኛል። “ኦፕሬሽን አይረን ፊውሪ” ተብሎ የሚጠራው ይህ እርምጃ፣ የኢራንን ወታደራዊ መሠረተ ልማት እና የአመራር እዝ ሰንሰለት ኢላማ ያደረገ ሲሆን፣ በቴህራን ቤተ-መንግስት ውስጥ ከፍተኛ ድንጋጤና ድንዛዜ ፈጥሮ ይገኛል።  ምንም እንኳን የኢራን መንግስት ሚዲያዎች “ጥቃቱን መክተናል” የሚል የድል ዜና ቢያሰራጩም፣ ከገለልተኛ ወታደራዊ ተንታኞች እና ከሳተላይት ምስሎች የሚወጡ መረጃዎች ግን ተቃራኒውን እውነታ እያሳዩ ይገኛል።

የእስራኤል የደህንነት ተቋማት እና ሞሳድ በቴህራን እምብርት ድረስ ዘልቀው በመግባት የፈጸሟቸው ጥቃቶች፣ የኢራንን የደህንነት መዋቅር ድክመቱን በገሃድ እንዲታይ አድርጎታል። ይህ ወታደራዊ ጫና በሀገሪቱ የውስጥ ፖለቲካ ላይም ከፍተኛ መከፋፈል እየፈጠረ ሲሆን፣ በኢስላማዊ አብዮት ጠባቂ ዘብ (IRGC) እና በመደበኛው ጦር መካከል ያለው መተማመን እየቀነሰ መምጣቱ ይነገራል። የዚህ ጦርነት ዳፋ ከመካከለኛው ምስራቅ አልፎ እንደ ኢትዮጵያ ባሉ የቅርብ ጎረቤት ሀገራት ላይም የኢኮኖሚ እና የደህንነት ስጋት ደቅኗል።

በገልፍ ባህረ ሰላጤው ውስጥ እስራኤልና አሜሪካ በኢራን ላይ የከፈቱትን ወታደራዊ ጥቃት በተመለከተ አሁን የደረሰበትን ደረጃ  ፕሮፓጋንዳውን በተጨባጭ መረጃ ከእውነታው በመለየት እንደሚከተለው እንይ።

1. የአመራር ክፍተት እና የከፍተኛ ባለስልጣናት ግድያ ተፅዕኖ

በዚህ ወር በተካሄደው ጥቃት የኢራን ወታደራዊ እና የደህንነት መዋቅር ሊተካ የማይችል ዋጋ ከፍሏል። በተለይም በሊባኖስ እና ሶሪያ የሚንቀሳቀሱ የቁድስ ሃይል ከፍተኛ መኮንኖች እና የባሲጅ ሚሊሻ አመራሮች መገደላቸው፣ የኢራንን የቀጠናው ተላላኪ ቡድኖች (Proxies) የመምራት አቅም በእጅጉ አዳክሞታል። ከፍተኛ ድንጋጤ የፈጠረው ግን እንደ አያቶላ አሊ ካሜኒ መገደልና  ከፍተኛ መንፈሳዊ እና ፖለቲካዊ መሪዎች መኖሪያ አካባቢ ሳይቀር የደረሰው ጥቃት እና የቅርብ አማካሪዎቻቸው መገደል ነው።

የእነዚህ አንጋፋ ወታደራዊ አዛዦች መወገድ በኢራን የውሳኔ ሰጪ ክበብ ውስጥ ትልቅ ክፍተት ፈጥሯል። በተለይም የኢራን አብዮታዊ ዘብ (IRGC) የኦፕሬሽን ዘርፍ ምክትል አዛዥ ጄኔራል አባስ ኒልፎሩሻን (Gen. Abbas Nilforoushan) እና የቁድስ ሃይል ከፍተኛ አዛዥ ጄኔራል መሐመድ ረዛ ዛሄዲ (Gen. Mohammad Reza Zahedi) መገደላቸው የአዛዦችን ሰንሰለት በጥሶታል። አዳዲስ ተተኪዎችን ወደ ቦታው ለማምጣት የሚደረገው ጥረት፣ በእስራኤል ሰላዮች ዘልቆ መግባት ምክንያት በባለስልጣናቱ መካከል መጠራጠርን እና “የውስጥ ሰላይ አለ” የሚል ስጋትን አንግሷል። ይህ የስነ-ልቦና ጦርነት ከመደበኛው ውጊያ ይልቅ የአመራር ሰንሰለቱን በማናጋት ረገድ ትልቅ ሚና እየተጫወተ ይገኛል።

በተጨማሪም፣ የኒውክሌር እና የሚሳኤል ቴክኖሎጂ ባለሙያዎች ላይ ያነጣጠሩ የድብቅ ጥቃቶች የሀገሪቱን የረጅም ጊዜ ስትራቴጂካዊ ፕሮግራሞች ሽባ እያደረጉ ነው። እስራኤል የኢራንን የቴክኖሎጂ የበላይነት ለመስበር የምትከተለው “ጭንቅላቱን የመምታት” ስትራቴጂ፣ ኢራን ያሏትን ጥቂት ሊቃውንት ለደህንነታቸው ሲሉ ከስራ ገበታቸው እንዲርቁ ወይም እንዲሸሸጉ እያስገደዳቸው ነው። እንደ ሰይድ ረዚ ሙሳቪ (Sayyed Razi Mousavi) ያሉ አንጋፋ የሎጂስቲክስ መኮንኖች መገደል በሶሪያ እና ሊባኖስ ለሚገኙ ታጋዮች የሚደረገውን ድጋፍ አቋርጦታል።

የኢራን መንግስት እነዚህን ግድያዎች እንደ “ሰማዕትነት” በመቁጠር ህዝቡን ለማነሳሳት ቢሞክርም፣ በተግባር ግን በየደረጃው ያሉ መኮንኖች በሚቀጥለው ጥቃት ሰለባ ላለመሆን ያላቸው ስጋት ጨምሯል። የመረጃ ፍሰቱ መቋረጥ እና የአዛዦች በየጊዜው መቀያየር፣ በጦር ሜዳ ላይ የሚገኙ ወታደሮች ትክክለኛ መመሪያ እንዳያገኙ እያደረገ ነው። ይህ የአመራር ቀውስ የኢራን ጦር ለሚሰነዘርበት ጥቃት ፈጣን ምላሽ የመስጠት አቅሙን ገድቦታል።

 ይህ የአመራር መነጋጋት በቴህራን እና በደጋፊዎቿ (ሂዝቦላህ፣ ሁቲዎች) መካከል ያለውን ቅንጅት አዳክሞታል። ቀደም ሲል በጄኔራል ቃሲም ሶሌይማኒ እና በተተኪዎቻቸው ይመራ የነበረው የተቀናጀ የጥቃት ሰንሰለት፣ አሁን ላይ እያንዳንዱ ቡድን የራሱን ህልውና ለማዳን ብቻ እንዲንቀሳቀስ አስገዳጅ ሁኔታ ፈጥሯል። የሃማስ የፖለቲካ መሪ ኢስማኤል ሃኒዬህ (Ismail Haniyeh) በቴህራን እምብርት መገደል ደግሞ የኢራንን የመከላከያ አቅም አሳጥቶታል።

2. የወታደራዊ መሠረተ ልማት ውድመት እና የቴክኖሎጂ ሽንፈት

ባለፉት ሳምንታት የተፈጸሙት ጥቃቶች የኢራንን የአየር መከላከያ ስርአት ለከፍተኛ ጫና ዳርገውታል። በተለይም ከሩሲያ የተገዙት S-300 እና የሀገር ውስጥ ምርት የሆነው ባቫር-373 ስርአቶች፣ ዘመናዊ የኤሌክትሮኒክስ ጦርነትን መቋቋም ባለመቻላቸው አብዛኞቹ የራዳር ጣቢያዎች ከጥቅም ውጪ ሆነዋል። ይህም የቴህራንን ሰማይ ለአጥቂ ድሮኖች እና ለኤፍ-35 ጄቶች ክፍት እንዲሆን አድርጎታል።

እንደ ምዕራባውያን የስለላ መረጃዎች ከሆነ፣ የኢራን የባሊስቲክ ሚሳኤል ማምረቻ ማዕከላት ላይ የደረሰው ጉዳት የሀገሪቱን የማጥቃት አቅም በከፍተኛ ደረጃ ቀንሶታል። የሚሳኤል ነዳጅ ማደባለቂያ ማሽኖች እና የድሮን ፋብሪካዎች መመታታቸው፣ ኢራን ለረጅም ጊዜ ስትገነባው የነበረውን “የማይበገሬነት” ትረካ ጥያቄ ውስጥ ከቶታል። አሁን ላይ ኢራን ያሏት ሚሳኤሎች ቁጥር ቢበዛም፣ አዳዲሶችን በፈጣን ሁኔታ የማምረት አቅሟ ተመቷል።

በሆርሙዝ ስርጥ አካባቢ የነበረው የባህር ኃይል እንቅስቃሴም ተመሳሳይ ዕጣ ደርሶበታል። ምንም እንኳን መቶ መርከቦች መውደማቸው ባይረጋገጥም፣ የኢራን ፈጣን ጀልባዎች እና የሚሳኤል ማስወንጨፊያ ጣቢያዎች ላይ የደረሰው ጉዳት ስርጡን የመዝጋት ዛቻዋን ተግባራዊ ለማድረግ እንዳትችል አድርጓታል። ይህ ወታደራዊ ድክመት፣ አሜሪካና እስራኤል በፈለጉት ጊዜ የኢራንን የነዳጅ ማጓጓዣ ወደቦች የመምታት አቅም እንዳላቸው የሚያሳይ ማስረጃ ሆኗል።

በዚህ ጦርነት የታየው ሌላው ትልቅ ክስተት የአርቴፊሻል ኢንተለጀንስ (AI) እና የሳይበር ቴክኖሎጂ የበላይነት ነው። እስራኤል የኢራንን ወታደራዊ ኮምፒውተሮች እና የመገናኛ መረቦች በመጥለፍ፣ ትክክለኛ ኢላማዎችን ያለምንም ስህተት ለመምታት ችላለች። የኢራን መከላከያ ስርአት እነዚህን የላቁ ቴክኖሎጂዎች መለየት ባለመቻሉ፣ ብዙዎቹ ጥቃቶች ከመድረሳቸው በፊት መከላከል አልተቻለም።

የኢራን ወታደራዊ መዋቅር እያረጁ በመጡ የሩሲያ ቴክኖሎጂዎች እና በተመቱ መሠረተ ልማቶች ምክንያት ለከፍተኛ ውድቀት ተጋልጧል። መንግስት “የጠላትን ጥቃት መክተናል” ቢልም፣ የሳተላይት ምስሎች የሚያሳዩት የተቃጠሉ ፋብሪካዎች እና የወደሙ የራዳር ጣቢያዎች ግን ሌላ እውነታ እየተናገሩ ነው። ይህ የቴክኖሎጂ ሽንፈት የኢራንን የቀጠናው ኃያልነት ክብር በእጅጉ ቀንሶታል።

3. የኢኮኖሚ ቀውስ እና የውስጥ ተቃውሞ መቀስቀስ

ጦርነቱ በኢራን ኢኮኖሚ ላይ የፈጠረው ጥላ ቀላል አይደለም። በነዳጅ ማጣሪያዎች እና በኢንዱስትሪ ማዕከላት ላይ የደረሰው ጥቃት፣ በሀገሪቱ የነዳጅ እና የሃይል እጥረት እንዲከሰት አድርጓል። ይህም የሸቀጦችን ዋጋ በከፍተኛ ሁኔታ እንዲንር በማድረግ፣ የኢራንን ሪያል ምንዛሬ ከዚህ ቀደም ታይቶ በማይታወቅ ደረጃ እንዲያሽቆለቁል አድርጎታል።

ይህንን የኢኮኖሚ ጫና ተከትሎ፣ በቴህራን እና በሌሎች ዋና ዋና ከተሞች የህዝብ ተቃውሞዎች እየተቀጣጠሉ ይገኛሉ። ዜጎች መንግስት የሀገሪቱን ሀብት ለጦርነት እና ለክልላዊ ተላላኪ ቡድኖች ከመስጠት ይልቅ ለተራበው ህዝብ እንዲያውል እየጠየቁ ነው። “ዳቦ እንጂ ጦርነት አንፈልግም” የሚሉ ድምጾች በድብቅም ሆነ በአደባባይ እየተሰሙ መሆናቸው ለመንግስት ትልቅ ስጋት ሆኗል።

የኢራን መንግስት ተቃውሞውን ለማፈን ኢንተርኔት በከፊል የዘጋ ቢሆንም፣ ወጣቶች ግን የተለያዩ አማራጮችን በመጠቀም መረጃ እየተለዋወጡ ነው። የስታርሊንክ ሳተላይት ኢንተርኔት እና ቪፒኤን (VPN) መጠቀም በሀገሪቱ በስፋት እየተለመደ መጥቷል። ይህ የዲጂታል ትግል፣ መንግስት መረጃን የመቆጣጠር እና ፕሮፓጋንዳ የማሰራጨት አቅሙን በእጅጉ እየተፈታተነው ይገኛል።

በጦር ሰራዊቱ ውስጥም ቢሆን (በአርቴሽ እና በኢስማዊ አብዮታዊ ዘብ መካከል) የመከፋፈል ምልክቶች እየታዩ መሆኑን መረጃዎች ይጠቁማሉ። መደበኛው ጦር ለሀገሪቱ ህልውና ቅድሚያ እንዲሰጥ ሲወተውት፣ አብዮታዊ ዘቡ ግን የአብዮቱን አላማ ለማስጠበቅ ወደ ለየለት ጦርነት መግባት ይመርጣል። ይህ የውስጥ ሽኩቻ መንግስት ወጥ የሆነ ውሳኔ እንዳያሳልፍ እና የጸጥታ መዋቅሩ እንዲላላ እያደረገው ነው።

የኢራን መንግስት በአሁኑ ወቅት በሁለት እሳት መካከል ትገኛለች። በአንድ በኩል የእስራኤል የቴክኖሎጂ ጥቃት፣ በሌላ በኩል ደግሞ የገዛ ህዝቧ ቁጣ። የኢኮኖሚው መፈራረስ እና የህዝቡ እምነት ማጣት፣ የአብዮታዊ መንግስቱን የህልውና መሰረት እያናጋው ነው። ይህ የውስጥ ቀውስ ኢራን ለውጭ ጥቃቶች ያላትን የመቋቋም አቅም የበለጠ አዳክሞታል።

4. የቀጠናው ጂኦፖለቲካዊ ለውጥ እና የኢትዮጵያ ስጋት

የመካከለኛው ምስራቅ ቀውስ በተለይም የሆርሙዝ ስርጥ እና የቀይ ባህር ደህንነት መታወክ፣ በኢትዮጵያ እና በጎረቤት ሀገራት ላይ ቀጥተኛ ጫና ፈጥሯል። የዓለም የነዳጅ ዋጋ በአንድ በርሜል ከ110 ዶላር በላይ መድረሱ፣ በኢትዮጵያ የትራንስፖርት እና የምግብ ዋጋ እንዲንር አድርጓል። ይህም መንግስት የነዳጅ ቁጠባ መመሪያዎችን እንዲያወጣ እና የርቀት ስራን እንደ አማራጭ እንዲያይ አስገድዶታል።

ኢትዮጵያ አብዛኛውን ሸቀጦቿን የምታስገባው በጅቡቲ ወደብ በኩል በመሆኑ፣ በቀይ ባህር ያለው ወታደራዊ እንቅስቃሴ የንግድ መስመሩን አውኮታል። በኢራን የሚደገፉት የየመን ሁቲዎች የሚሰነዝሩት ጥቃት የኢንሹራንስ እና የትራንስፖርት ወጪን በመጨመር፣ በሀገሪቱ የውጭ ምንዛሬ ክምችት ላይ ከፍተኛ ጫና እያሳደረ ይገኛል። ይህ ሁኔታ የልማት ፕሮጀክቶች እንዲዘገዩ እና የኑሮ ውድነቱ እንዲባባስ ምክንያት ሆኗል።

ከዚህም በተጨማሪ፣ በግጭት ቀጠናዎች ውስጥ የሚኖሩ ኢትዮጵያውያን ስደተኞች ደህንነት ሌላው አሳሳቢ ጉዳይ ነው። በሊባኖስ፣ በየመን እና በሌሎች የመካከለኛው ምስራቅ ሀገራት የሚገኙ ዜጎችን የማስወጣት (Evacuation) ስራ አስፈላጊ ሊሆን ስለሚችል፣ ይህ ለመንግስት ተጨማሪ የፋይናንስ እና የሎጂስቲክስ ሸክም ይፈጥራል። ቀጠናዊ ሰላም አለመረጋገጡ የኢትዮጵያን የደህንነት ስትራቴጂ ዳግም እንድትፈትሽ እያደረጋት ነው።

የቀጠናው ፖለቲካዊ መልክ ከዚህ ጦርነት በኋላ ሙሉ በሙሉ ሊቀየር እንደሚችል ይገመታል። ኢራን ያላት ተፅዕኖ እየቀነሰ መምጣት፣ አዳዲስ የሃይል አሰላለፎች እንዲፈጠሩ በር ሊከፍት ይችላል። ይህ ደግሞ በናይል ተፋሰስ እና በአፍሪካ ቀንድ ባሉ የዲፕሎማሲያዊ ግንኙነቶች ላይ የራሱ የሆነ አዎንታዊ ወይም አሉታዊ ተፅዕኖ ማሳረፉ አይቀሬ ነው።

በአጠቃላይ መካከለኛው ምስራቅ ጦርነት “የነዳጅ ፖለቲካ” ብቻ ሳይሆን የሀገራትን የህልውና መሰረት የሚነካ ክስተት ሆኗል። ኢትዮጵያ ከዚህ ቀውስ የሚመጡትን ስጋቶች ለመቀነስ የውስጥ የኢኮኖሚ ጥንካሬዋን ማሳደግ እና የዲፕሎማሲያዊ ጥረቶቿን ማጠናከር ይኖርባታል። የአለም አቀፍ የነዳጅ ገበያ መናጋት የሚያስከትለውን ጫና ለመቋቋምም የቴክኖሎጂ አማራጮችን እና የቁጠባ እርምጃዎችን አቀናጅቶ ማስኬድ ብቸኛው መፍትሄ ነው።

ዌብሳይት፡ https://addisreporter.com/
ኢሜል፡ info@addisreporter.com
ቴሌግራም፡ https://t.me/addisreporter2
X፡ https://x.com/amejuju?s=21
https://web.facebook.com/addisreporternews
ስልክ ቁጥር፡ +251116393393