የቱርክና የግብፅ አዲሱ ስትራቴጂክ አጋነት ማሳሰቢያ – ያለምንም ማቅማማት “ኢትዮጵያዊያን” አንድ ሁኑ!! ከረፈደ ለጸጸትም ጊዜ አይኖርም

እስራኤል በቀይ ባህር እና በአፍሪካ ቀንድ ያላት የጂኦፖለቲካዊ ጥቅም ከኢትዮጵያ ብሄራዊ ጥቅም ፍላጎት ጋር በእጅጉ የሚጠጣም በመሆኑ፣ ይህንን አጋርነት እንደ ቀዳሚ አማራጭ መውሰድ ለኢትዮጵያ ወሳኝ ስልት ነው።  ካይሮ እና አንካራ በአፍሪካ ቀንድ ላይ ያላቸውን ተፅዕኖ ለማሳደግ በሚያደርጉት ጥረት ኢትዮጵያን “ከበባ” ውስጥ የመክተት ዕድል ስላላቸው፣ እስራኤልን እንደ ስልታዊ አጋር መያዝ ይህንን ጫና ለማመጣጠን እና የኢትዮጵያን ተደራዳሪነት ከፍ ለማድረግ ይረዳል።

– አዲሱ የቀይ ባሕር የኃይል ሚዛን ቁርሾን የሻረው የቱርክና ግብፅ ስትራቴጂክ አጋነት

የኢትዮጵያ ምላሽ ምን ሊሆን ይገባል? አገራዊ አንድነት ዛሬ!!

በመካከለኛው ምስራቅ እና በአፍሪካ ቀንድ ፖለቲካ ውስጥ ለረጅም ዓመታት እንደ ባላንጣ ይተያዩ የነበሩት ቱርክ እና ግብፅ ባለፈው ወርሃ የካቲት 2018 ዓም የተፈራረሙት ስትራቴጅካዊ አጋርነት የቀጣናውን ጂኦፖለቲካዊ ገጽታ በአዲስ መልክ ቀይሮታል።

በ2006 ዓም በካይሮ ከተከሰተው የመንግስት ለውጥ ማግስት የጀመረውና ለ13 ዓመታት የዘለቀው ርዕዮተ-ዓለማዊ ፍጥጫ፣ አሁን ቦታውን ለጋራ ወታደራዊ እና ኢኮኖሚያዊ ጥቅም አስረክቧል። ይህ መቀራረብ ከሁለትዮሽ ግንኙነት ባለፈ፣ በቀይ ባህር ደህንነት እና በሜድትራኒያን ኢነርጂ ፍላጎት ዙሪያ የተመሰረተ አዲስ ግንባር ፈጥሯል።

ይሁን እንጂ ይህ የቱርክ እና የግብፅ ጥምረት በአፍሪካ ቀንድ ስትራቴጂካዊ ምህዳር ላይ አዳዲስ ስጋቶችን ይዞ ብቅ ብሏል። በተለይም እስራኤል ለሶማሊላንድ የሰጠችው የእውቅና እና የቱርክና ግብፅ የጋራ ተቃውሞ፣ ሽኩቻውን ወደ አዲስ ምዕራፍ አሸጋግሮታል። ግብፅ ለናይል ወንዝና ለሲዊዝ ካናል ደህንነት እንዲሁም ቱርክ በሶማሊያ ላላት ግዙፍ ኢንቨስትመንት ሲሉ የፈጠሩት “የከበባ” ስትራቴጂ፣ በኢትዮጵያ ብሄራዊ ጥቅም ላይ ከፍተኛ ጫና ሊያሳድር እንደሚችል የፖለቲካ ተንታኞች ስጋታቸውን እየገለጹ ይገኛሉ።

ይህ ትንታኔ በቱርክ እና በግብፅ መካከል የነበረውን ታሪካዊ ቁርሾ፣ ለታላቁ እርቅ ምክንያት የሆኑ ስልታዊ ገፊዎችን እና የእስራኤልን በሶማሊላንድ በኩል መምጣት ተከትሎ የተፈጠረውን ፍጥጫ በስፋት ይዳስሳል። ከዚህም በተጨማሪ፣ ኢትዮጵያ ይህን የቀጣናዊ ኃይል ሚዛን መዛባት ለማስተካከል ከእስራኤል ጋር ሊኖራት ስለሚገባው ወታደራዊ፣ ኢኮኖሚያዊ እና ጂኦፖለቲካዊ አጋርነት እንዲሁም ልትከተለው ስለሚገባት የዲፕሎማሲ አቅጣጫ በጥልቀት ይተነትናል።

የቱርክ እና ግብፅ ታሪካዊ ቁርሾ

በቱርክ እና በግብፅ መካከል ለ13 ዓመታት የዘለቀው ዲፕሎማሲያዊ ቀውስ በዘመናዊው የመካከለኛው ምስራቅ ታሪክ ውስጥ ከፍተኛ ተጽዕኖ ካሳደሩ ክስተቶች አንዱ ነው። የዚህ ቁርሾ መነሻ በግብፅ አብዮት እና ዲሞክራሲያዊ ምርጫ ወደ ስልጣን የመጣውን በመሐመድ ሙርሲ የሚመራውን የሙስሊም ወንድማማች መንግስት በወታደራዊ መፈንቅለ መንግስት በ2006 ዓም በመወገዱ ነው።   ክስተቱ በሁለቱ ሀገራት መካከል ያለውን ግንኙነት ከወዳጅነት ወደ ፍጹም ጠላትነት ቀይሮታል። ይህ ቅራኔ በሁለት የተለያዩ የፖለቲካ ፍልስፍናዎች—በቱርክ “ፍትህና ልማት ፓርቲ” የሚመራው እስላማዊ ዲሞክራሲ ፍላጎት እና በግብፅ ወታደራዊ ተቋም በሚደገፈው ሴኩላር ብሄረተኝነት—መካከል የተፈጠረ ግጭት ነበር።

ቱርክ በወቅቱ የነበረውን ለውጥ “መፈንቅለ መንግስት” ስትል በመፈረጅ በፅኑ መቃወሟ ለቁርሾው ዋነኛ ማቀጣጠያ ሆኗል። ፕሬዝዳንት ረሲፕ ታይፕ ኤርዶጋን በዲሞክራሲያዊ መንገድ የተመረጡት መሐመድ ሙርሲ ከስልጣን መውረዳቸውን በግል ደረጃ ጭምር እንደ ትልቅ በደል ቆጥረውት ነበር። ይህ አቋም አንካራ ለሙስሊም ወንድማማቾች (Muslim Brotherhood) ጥገኝነት እስከመስጠትና የካይሮን አዲሱን አስተዳደር ህጋዊነት እስከመጠራጠር እድርሷትም ነበር።

ይህ በርዕዮተ-ዓለም የጀመረው ፍጥጫ በፍጥነት ወደ ቀጣናዊ የኃይል ሽኩቻ ተቀይሯል። ግብፅ በበኩሏ ቱርክን “በሀገር የውስጥ ጉዳይ ጣልቃ ገብነት” እና “ጽንፈኛ ቡድኖችን በመደገፍ” በመክሰስ የዲፕሎማሲያዊ ግንኙነቷን አቋረጠች። ሁለቱ ሀገራት አንዱ የሌላውን ተጽዕኖ ለመቀነስ በተለያዩ ዓለም አቀፍ መድረኮች ላይ ከፍተኛ የቃላት ጦርነትና የዲፕሎማሲ ዘመቻ ውስጥ ገቡ፤ ይህም የቀጣናውን የፖለቲካ ድባብ ለረጅም ጊዜ እንዲሻክር አደረገው።

የቁርሾው ትልቁ ማሳያ የታየው በሊቢያ የእርስ በርስ ጦርነት ወቅት ነበር። ሁለቱ ሀገራት በሊቢያ ተቃራኒ የሆኑ ኃይሎችን በገንዘብ፣ በጦር መሳሪያ እና በወታደራዊ አማካሪዎች በመደገፍ “ተኪ ጦርነት” (Proxy War) ውስጥ ገብተው ነበር። ቱርክ በTripoli የሚገኘውን የተባበሩት መንግስታት እውቅና የሰጠውን መንግስት ስትደግፍ፣ ግብፅ ደግሞ በምስራቅ ሊቢያ የሚንቀሳቀሰውን የጄኔራል ካሊፋ ሀፍታር ጦር በመደገፍ የቱርክን ተጽዕኖ ለመግታት ሞክራለች።

በምስራቅ ሜዲትራኒያን ባህር የተገኘው የተፈጥሮ ጋዝም የቁርሾው ሌላኛው ግንባር ሆኖ ቆይቷል። ግብፅ ከግሪክ፣ ከቆጵሮስ እና ከእስራኤል ጋር በመሆን ቱርክን ያገለለ “የምስራቅ ሜዲትራኒያን ጋዝ ፎረም” ስታቋቁም፣ ቱርክ በበኩሏ ከሊቢያ ጋር የባህር ወሰን ስምምነት በማድረግ የግብፅን እና የአጋሮቿን እንቅስቃሴ ለመገዳደር ሞክራለች። ይህ የባህር ላይ ይገባኛል ጥያቄ ሁለቱን ሀገራት ወደ ወታደራዊ ግጭት ሊያመራቸው በሚችል ደረጃ ከፍተኛ ውጥረት ፈጥሮ ነበር።

በሶሪያ ጉዳይም ቢሆን ሁለቱ ሀገራት የነበራቸው አቋም የተለያየ ነበር። ቱርክ የፕሬዝዳንት በሻር አል-አሳድን መንግስት ለመጣል የሚንቀሳቀሱ አማጽያንን ስትደግፍ፣ ግብፅ ደግሞ የመንግስት ተቋማት እንዳይፈርሱ እና የጽንፈኛ ቡድኖች ተጽዕኖ እንዳይጎላ በሚል የአሳድን መንግስት ህልውና በሚደግፍ መልኩ ትንቀሳቀስ ነበር። ይህ ልዩነት በሁለቱ ሀገራት መካከል ያለውን አለመተማመን ይበልጥ እንዲሰፋ እና ቀጣናዊ ትብብር እንዲላላ አድርጎታል።

በአጠቃላይ ይህ ለ-13 ዓመታት የዘለቀው ቁርሾ መዘዝ በሁለቱም ሀገራት ኢኮኖሚ እና ቀጣናዊ ተሰሚነት ላይ አሉታዊ ጥላ አሳርፏል። ግብፅ እና ቱርክ በጠላትነት በቆዩባቸው ዓመታት የንግድ ልውውጣቸው ቀንሶ፣ የደህንነት ወጪያቸው ደግሞ ጨምሮ ነበር።

የትብብሩ መነሾ እስራኤል ለሶማሊላንድ እውቅና መስጠት

እስራኤል ለሶማሊላንድ የእውቅና ሙከራ ማድረጓ እና የቱርክና የግብፅ ጠንካራ ተቃውሞ፣ በቀይ ባህር እና በአፍሪካ ቀንድ ያለውን የጂኦፖለቲካዊ ሽኩቻ ወደ አዲስ ምዕራፍ አሸጋግሮታል። ይህ ጉዳይ ለሁለቱ ሀገራት በቀላሉ የሚታይ ሳይሆን፣ በቀጥታ ከብሄራዊ ደህንነታቸው እና በቀጣናው ካላቸው ስልታዊ የበላይነት ጋር የተያያዘ ነው። ቱርክ እና ግብፅ በዚህ ጉዳይ ላይ ተመሳሳይ አቋም እንዲይዙ ያደረጋቸው ዋናው ምክንያት፣ የእስራኤል ተፅዕኖ በስትራቴጂካዊ የባህር መስመሮች ላይ እንዲያርፍ አለመፈለጋቸው ነው።

ግብፅ እስራኤል ለሶማሊላንድ እውቅና መስጠቷን የምትቃወመው በዋናነት ከናይል ወንዝ እና ከቀይ ባህር ደህንነት ጋር በተያያዘ ነው። ካይሮ፣ እስራኤል በአፍሪካ ቀንድ ውስጥ ጠንካራ መሬት ካገኘች በደቡባዊው የግብፅ መተላለፊያ (Bab el-Mandeb) ላይ ቁጥጥር ይኖራታል የሚል ስጋት አላት። ግብፅ ሶማሊያ እንድትከፋፈል አትፈልግም፤ ምክንያቱም የተዳከመች እና የተከፋፈለች ሶማሊያ ለኢትዮጵያ እና ለእስራኤል ምቹ ሁኔታን በመፍጠር የግብፅን ታሪካዊ የተፅዕኖ ቀጠና ያጠብባታል የሚል ፅኑ እምነት ስላላት ነው።

የቱርክ ጥቅም ለምን ተነካ? ለሚለው ጥያቄ ምላሹ የሚጀምረው ቱርክ በሶማሊያ ካላት ግዙፍ ኢንቨስትመንት ነው። አንካራ በሞቃዲሾ ውስጥ ትልቁን የውጭ ሀገር ወታደራዊ ማሰልጠኛ የገነባች ሲሆን፣ የሶማሊያን የባህር ዳርቻ ደህንነት ለመጠበቅና የተፈጥሮ ሀብት ፍለጋ ለማካሄድ የ10 ዓመት ስምምነት ተፈራርማለች። ሶማሊላንድ በእስራኤል ድጋፍ ራሷን ችላ መውጣቷ፣ ቱርክ ከማዕከላዊው የሶማሊያ መንግስት ጋር የገነባችውን “የአንድነት” ፖሊሲ የሚንድ እና የቱርክን የባህር ኃይል እንቅስቃሴ የሚገታ ሆኖ አግኝታታለች።

በተጨማሪም ቱርክ እስራኤል በአፍሪካ ቀንድ የምታደርገው እንቅስቃሴ የቱርክን “ሰማያዊ ሀገር” (Blue Homeland) የተሰኘውን የባህር ላይ የበላይነት ስትራቴጂ እንደሚገዳደር ትረዳለች። እስራኤል ከሶማሊላንድ ጋር የምትፈጥረው ወታደራዊም ሆነ የደህንነት ትብብር፣ ቱርክ በቀይ ባህር እና በህንድ ውቅያኖስ ላይ ያላትን ብቸኛ ተሰሚነት የሚቀንስ ነው። በመሆኑም አንካራ ይህንን እርምጃ እንደ ጂኦፖለቲካዊ ከበባ (Containment) ነው የምትመለከተው።

የሶማሊላንድ እውቅና ማግኘት የሶማሊያን ሉዓላዊነትና የግዛት አንድነት የሚጥስ መሆኑ፣ ቱርክ በአፍሪካ ያላትን “ታማኝ አጋር” የመሆን ዲፕሎማሲያዊ ገፅታም ይነካባታል። ቱርክ ከቅርብ ጊዜ ወዲህ ከኢትዮጵያ እና ከሶማሊያ ጋር ያላትን ግንኙነት ሚዛን ለመጠበቅ ስትጥር ቆይታለች። እስራኤል መሃል ገብታ ሶማሊላንድን እውቅና መስጠቷ ግን፣ ቱርክ በሶማሊያ መንግስት ዘንድ ያላትን አመኔታ አደጋ ላይ የሚጥል እና የቀጣናውን የኃይል ሚዛን ወደ እስራኤል-ኢትዮጵያ ወገን የሚያደላ ያደርገዋል።

በመጨረሻም፣ የቱርክ እና የግብፅ የጋራ ተቃውሞ ሁለቱ ሀገራት በቅርቡ የጀመሩትን ስልታዊ ወዳጅነት ይበልጥ አጠናክሮታል። ሁለቱም ሀገራት በቀይ ባህር ዳርቻ ላይ የውጭ ኃይሎች (በተለይም እስራኤል) ሰፊ ወታደራዊ መገኘት እንዲኖራቸው አይፈልጉም። ይህ የጋራ ስጋት፣ ለብዙ ዓመታት ተቃራኒ በነበሩት ካይሮ እና አንካራ መካከል አዲስ የደህንነት ትብብር እንዲፈጠር ምክንያት ሆኗል። የሶማሊላንድ ጉዳይ ለሁለቱም ሀገራት የሉዓላዊነት ጥያቄ ብቻ ሳይሆን፣ በቀጣናው የመሪነት ሚናቸውን ለማስከበር የሚደረግ ፍልሚያ ነው።

ቁርሾን የሻረው የቱርክ እና ግብፅ ስትራቴጅካዊ ስምምነት

በቱርክ እና በግብፅ መካከል የታየው ፈጣን ዲፕሎማሲያዊ መቀራረብ በአጋጣሚ የመጣ ሳይሆን፣ ሁለቱ ሀገራት እየተጋፈጡ ያሏቸው ውስብስብ ጂኦፖለቲካዊ እና ኢኮኖሚያዊ እውነታዎች የወለዱት ውጤት ነው። በተለይም በቀይ ባህር እና በምስራቅ ሜዲትራኒያን አካባቢ እየተቀያየረ የመጣው የኃይል ሚዛን፣ ለዓመታት በጠላትነት ፈርጀው የቆዩትን ካይሮን እና አንካራን ወደ አንድ ጠረጴዛ እንዲመጡ አስገድዷቸዋል። ይህ አሁናዊ ገፊ ምክንያት በሁለቱ ሀገራት መካከል ያለውን የቆየ ቁርሾ በመዝጋት፣ ለቀጣናዊ መረጋጋት እና ለጋራ ብልጽግና አዲስ መንገድ ከፍቷል።

የቀይ ባህር ደህንነት ለዚህ ስምምነት ዋነኛው አንቀሳቃሽ ኃይል ነው። በባብ ኤል-መንደብ መተላለፊያ እና በቀይ ባህር ላይ የሚታየው አለመረጋጋት፣ የሁለቱንም ሀገራት የባህር ላይ ንግድ እና የብሄራዊ ደህንነት ስጋት ላይ ጥሎታል። ግብፅ ለሱዌዝ ቦይ ገቢ ያላት ጥገኝነት እና ቱርክ በአፍሪካ ቀንድ ያላት ስትራቴጂካዊ ኢንቨስትመንት፣ በባህር መስመሩ ላይ የሚከሰት ማንኛውም መስተጓጎል በኢኮኖሚያቸው ላይ ከፍተኛ ጉዳት ያደርሳል። በመሆኑም ሁለቱ ኃያላን ሀገራት በቀይ ባህር ላይ የጋራ የጥበቃ እና የደህንነት ቅንጅት ለመፍጠር መስማማታቸው የግድ የሚል ወቅታዊ ውሳኔ ሆኗል።

የኢነርጂ ፍላጎት እና በምስራቅ ሜዲትራኒያን ባህር ስር የሚገኘው የተፈጥሮ ጋዝ ሌላው ወሳኝ ገፊ ምክንያት ነው። ለረጅም ጊዜ በባህር ክልል ይገባኛል ጥያቄ ሲጋጩ የነበሩት ሁለቱ ሀገራት፣ አሁን ላይ መተባበር አማራጭ የሌለው ጉዳይ መሆኑን ተረድተዋል። ግብፅ ያላትን የጋዝ ማቀነባበሪያ መሠረተ ልማት እና ቱርክ ያላትን ወደ አውሮፓ የማስተላለፊያ አቅም በማቀናጀት፣ ሁለቱም ሀገራት ከባህር ስር የሚወጣውን ሀብት በጋራ ጥቅም ላይ ለማዋል የሚያስችል ስምምነት ላይ ደርሰዋል። ይህ ትብብር በኃይል ዘርፍ ያላቸውን ተወዳዳሪነት ከማሳደጉም በላይ፣ የቀጣናው የኢነርጂ ማዕከል የመሆን ህልማቸውን ያሳካላቸዋል።

ወታደራዊ ሉዓላዊነትን ማስከበር እና የውጭ ኃይሎችን ተፅዕኖ መገደብም የዚህ መቀራረብ ትልቅ አካል ነው። በተለይም እስራኤል በአፍሪካ ቀንድ እና በሜዲትራኒያን አካባቢ የምታደርገው እንቅስቃሴ በሁለቱም ሀገራት ዘንድ እንደ ስጋት ተቆጥሯል። እስራኤል ለሶማሊላንድ እውቅና ለመስጠት ማሰቧ እና በቀይ ባህር ዳርቻ ላይ የምታሳየው ወታደራዊ ፍላጎት፣ ቱርክ እና ግብፅ የጋራ ግንባር እንዲፈጥሩ አድርጓቸዋል። ሁለቱ ሀገራት የጋራ ወታደራዊ ልምምዶችን በማድረግ እና የመከላከያ መረጃዎችን በመለዋወጥ፣ የቀጣናው ባለቤትነት የራሳቸው መሆኑን ለዓለም አቀፍ ኃይሎች እያሳዩ ይገኛሉ።

በወርሃ ካቲት 2018 ዓም የተፈረመው ሁሉን አቀፍ የአጋርነት ስምምነት እነዚህን ገፊ ምክንያቶች ወደ ተግባር የለወጠ ታሪካዊ ሰነድ ነው። ይህ ስምምነት ከ350 ሚሊዮን ዶላር በላይ የሚያወጣ የመከላከያ ውልን የሚያካትት ሲሆን፣ ግብፅ በቱርክ የሚመረቱ የተራቀቁ የጦር መሳሪያዎችን እና ድሮኖችን በጋራ ለማምረት ተስማምታለች። በተጨማሪም ግብፅ የቱርክን “ካን” (KAAN) የተባለውን አምስተኛ ትውልድ ተዋጊ ጄት ፕሮግራም እንድትቀላቀል መፈቀዱ፣ በሁለቱ ሀገራት መካከል ያለውን የመተማመን ደረጃ ወደ ላቀ ከፍታ አሸጋግሮታል።

የኢትዮጵያ – ስትራቴጅክ ምላሽ…

በቱርክ እና በግብፅ መካከል የተፈጠረው አዲስ ስልታዊ ወዳጅነት በቀጣናው ላይ የፈጠረውን የኃይል ሚዛን መዛባት ለማስተካከል፣ ኢትዮጵያ ከእስራኤል ጋር ያላትን ግንኙነት ወደ ላቀ ስትራቴጅክ ደረጃ ማሸጋገር ይኖርባታል። እስራኤል በቀይ ባህር እና በአፍሪካ ቀንድ ያላት የጂኦፖለቲካዊ ጥቅም ከኢትዮጵያ ብሄራዊ ጥቅም ፍላጎት ጋር በእጅጉ የሚጠጣም በመሆኑ፣ ይህንን አጋርነት እንደ ቀዳሚ አማራጭ መውሰድ ለኢትዮጵያ ወሳኝ ስልት ነው።  ካይሮ እና አንካራ በአፍሪካ ቀንድ ላይ ያላቸውን ተፅዕኖ ለማሳደግ በሚያደርጉት ጥረት ኢትዮጵያን “ከበባ” ውስጥ የመክተት ዕድል ስላላቸው፣ እስራኤልን እንደ ስልታዊ አጋር መያዝ ይህንን ጫና ለማመጣጠን እና የኢትዮጵያን ተደራዳሪነት ከፍ ለማድረግ ይረዳል።

በወታደራዊው መስክ ኢትዮጵያ ከእስራኤል ጋር ያላትን ትብብር በማጠናከር፣ የቱርክ እና የግብፅን ወታደራዊ የበላይነት በቴክኖሎጂ መመከት ትችላለች። እስራኤል በዓለም አቀፍ ደረጃ የሚመሰከርለት የደህንነት፣ የሳይበር እና የሚሳይል መከላከያ ቴክኖሎጂ ባለቤት በመሆኗ፣ ኢትዮጵያ እነዚህን ግብዓቶች በማግኘት የባህር እና የአየር ኃይሏን ማዘመን ይኖርባታል። በተለይም በቀይ ባህር አካባቢ ሊቃጣ የሚችልን ማንኛውንም አይነት ወታደራዊ ስጋት ለመከላከል፣ ከእስራኤል ጋር የሚደረግ የመረጃ ልውውጥ እና የቴክኖሎጂ ሽግግር ስምምነት የኢትዮጵያን የመከላከያ አቅም ወደ ላቀ ከፍታ በማሸጋገር የቀጣናው የማይደፈር ኃይል እንድትሆን ያደርጋታል።

ከወታደራዊ ትብብሩ ጎን ለጎን፣ ከእስራኤል ጋር የሚደረግ የኢኮኖሚ እና የቴክኖሎጂ አጋርነት ከግብፅ እና ከቱርክ ለሚመጣው ጫና እንደ ኢኮኖሚያዊ ከለላ ያገለግላል። እስራኤል በደረቅ ግብርና፣ በዘመናዊ የውሃ አጠቃቀም እና በከፍተኛ ቴክኖሎጂ (High-tech) ያላትን ሰፊ ልምድ ወደ ኢትዮጵያ በማምጣት ሀገሪቱ በምግብ ራሷን እንድትችል እና የኢኮኖሚ መሰረቷ እንዲሰፋ ማድረግ ይቻላል። ይህ አይነቱ የቴክኖሎጂ ሽግግር ኢትዮጵያ በናይል ጉዳይ ላይ ያላትን የውሃ አጠቃቀም አቋም በሳይንሳዊ መንገድ እንድታጠናክር ከመረዳቱም በላይ፣ በኢኮኖሚ ጠንካራ የሆነች ሀገር በዲፕሎማሲው መድረክ ያላትን ተሰሚነት እና ተቀባይነት በከፍተኛ ሁኔታ ያሳድገዋል።

ኢትዮጵያ ከእስራኤል ጋር በመቀናጀት በቀይ ባህር ዳርቻ ላይ የጋራ የደህንነት ቀጠና መፍጠር ከቻለች፣ የቱርክ እና የግብፅን ብቸኛ ተፅዕኖ መስበር ትችላለች። ይህ ትብብር ግብፅ በባብ ኤል-መንደብ በኩል ልታደርግ የምትችለውን የባህር ላይ ከበባ የሚያከሽፍ ሲሆን፣ እስራኤልም በአፍሪካ ቀንድ በኩል ያላትን ስልታዊ ተደራሽነት በማረጋገጥ ለኢትዮጵያ እንደ ዋነኛ ዲፕሎማሲያዊ እና የደህንነት አጋር እንድትቆም ያደርጋታል።

ሆኖም ኢትዮጵያ ከእስራኤል ጋር የምትፈጥረው ግንኙነት ከቱርክ ወይም ከሌሎች የዓረብ ሀገራት ጋር ያላትን ግንኙነት የሚንድ መሆን የለበትም። ይልቁንም፣ ከእስራኤል ጋር የሚኖረን ጠንካራ ወዳጅነት ቱርክ እና ግብፅ ኢትዮጵያን እንደ ቀላል ተቀናቃኝ እንዳይመለከቷት የሚያደርግ “ሚዛን የመጠበቅ” (Balance of Power) ጥረት አካል ነው። ይህ ስትራቴጂ ኢትዮጵያ በሁሉም ጎራዎች ተሰሚነት እንዲኖራት የሚያደርግ ሲሆን፣ በተለይም በBRICS አባልነቷ እና ከእስራኤል ጋር ባላት ልዩ ግንኙነት መካከል ድልድይ በመፍጠር በዓለም አቀፍ ፖለቲካ ውስጥ ያላትን ተፅዕኖ በከፍተኛ ደረጃ ያጎለብታል።

ከቱርክ ጋር ያለውን ግንኙነት በተመለከተ፣ አንካራ ከካይሮ ጋር ብትታረቅም ከኢትዮጵያ ጋር ያላትን ጥልቅ ታሪካዊ፣ ኢኮኖሚያዊ እና የመከላከያ ትስስር ለብቻው ነጥሎ ማከም ብልህነት ነው። ቱርክ በሶማሊያ ጉዳይ ያላትን አቋም ለግብፅ ጥቅም ብቻ አሳልፋ እንዳትሰጥ፣ ኢትዮጵያ በሀገር ውስጥ ለሚንቀሳቀሱ የቱርክ ኩባንያዎች የምትሰጠውን የኢንቨስትመንት ዕድል እና የሁለትዮሽ የመከላከያ ትብብርን እንደ ስልታዊ “ካርድ” ልትጠቀምበት ይገባል። ይህ እርምጃ ቱርክ በቀጣናዊ ጉዳዮች ላይ ያላትን ሚዛናዊነት እንድትጠብቅ የሚያስገድድ ከመሆኑም በላይ፣ በሁለቱ ሀገራት መካከል ያለውን የጥቅም ትስስር ለኢትዮጵያ ደህንነት ዋስትና እንዲሆን ያደርገዋል።

በአጠቃላይ ከእስራኤል ጋር የሚደረገው ስልታዊ ስምምነት የኢትዮጵያን የውስጥ ሉዓላዊነት እና የግዛት አንድነት በሚያከብር መልኩ ሊመራ ይገባል።

ኢትዮጵያ የእስራኤልን የደህንነት እና የቴክኖሎጂ ድጋፍ በመጠቀም የሀገር ውስጥ ሰላሟን ማረጋገጥ ከቻለች፣ የውጭ ኃይሎች በሀገር ውስጥ ጉዳይ ጣልቃ የሚገቡበትን ቀዳዳ በዘላቂነት መዝጋት ትችላለች። ማንኛውንም አይነት ወታደራዊም ሆነ ዲፕሎማሲያዊ ከበባ ለመመከት፣ ከእስራኤል ጋር የሚደረግ አጋርነት ለኢትዮጵያ የህልውና ዋስትና እና በቀጣናው የመሪነት ሚናዋን ለማስከበር የሚረዳ ወሳኝ የኃይል ምንጭ ሆኖ ያገለግላል።

ሃገራዊ አንድነትና የወትሮ ዝግጁነት

ዲፕሎማሲያዊ ጥንካሬ እና በዓለም አቀፍ መድረክ የሚኖር ተሰሚነት በቀጥታ ከሀገር ውስጥ ሁለንተናዊ ጥንካሬ ጋር የተቆራኘ ነው። ኢትዮጵያ በቀጣናው የሚታዩባትን ጂኦፖለቲካዊ ተግዳሮቶች ለመቋቋም በመጀመሪያ በሀገር ውስጥ አስተማማኝ ሰላም እና ብሄራዊ መግባባትን ማረጋገጥ ይኖርባታል። የውስጥ አንድነት ሲላላ የውጭ ኃይሎች በሀገር ውስጥ ጉዳይ ጣልቃ የሚገቡበት ቀዳዳ ሰፊ ከመሆኑም በላይ፣ ሀገራዊ ጥቅምን ለማስከበር የሚደረገውን ዲፕሎማሲያዊ ጥረት በእጅጉ ያዳክመዋል።

በመሆኑም በዜጎች መካከል ጠንካራ አንድነትን መፍጠር እና ውስጣዊ አለመረጋጋቶችን በዘላቂነት መፍታት፣ ከውጭ የሚመጡ ስልታዊ ጫናዎችን ለመመከት ዋነኛው እና የመጀመሪያው የመከላከያ ግንባር ነው።ከዚሁ ጎን ለጎን፣ ማንኛውንም አይነት ወታደራዊ ከበባ ለመከላከል እና የባህር በር ፍላጎትን ለማስከበር የባህር ኃይል ግንባታን ማፋጠን ለነገ የማይባል ተግባር ነው። ኢትዮጵያ በቀይ ባህር እና በአፍሪካ ቀንድ አካባቢ ያላትን ስልታዊ ጥቅም ለማስጠበቅ፣ ጠንካራ እና ዘመናዊ የባህር ኃይል መገንባት የህልውና ጉዳይ ነው። ይህም የባህር ላይ የንግድ መስመሮችን ደህንነት ለመጠበቅ ብቻ ሳይሆን፣ የቀጣናው ኃይሎች በኢትዮጵያ ላይ ሊያሳድሩ የሚችሉትን ወታደራዊ ተፅዕኖ ለማመጣጠን ይረዳል። የባህር ኃይል መኖር ሀገሪቱ በስትራቴጂካዊ የውሃ አካላት ላይ ያላትን ተሳትፎ በማሳደግ፣ በጂኦፖለቲካዊ ድርድሮች ወቅት ያላትን የመደራደር አቅም በከፍተኛ ደረጃ ያጎለብታል።

በመጨረሻም የወቅቱን የጦርነት ሳይንስ እና የቴክኖሎጂ እድገት ያገናዘበ ዘመናዊ የመከላከያ አቅም መገንባት ለሀገር ሉዓላዊነት ዋስትና ነው። በተለይም በሳይበር ደህንነት እና በሰው አልባ አውሮፕላኖች (ድሮን) ቴክኖሎጂ ላይ የሚደረግ ኢንቨስትመንት፣ ኢትዮጵያ ሊሰነዘርባት የሚችልን ማንኛውንም አይነት ጥቃት በብቃት እንድትመክት ስለሚያስችል ከተጀመረው በላይ መላቅ አለበት። ዘመናዊ የቴክኖሎጂ አቅም መገንባት ወታደራዊ የበላይነትን ከማስገኘቱም በላይ፣ የጠላት ኃይሎች በኢትዮጵያ ላይ ትንኮሳ እንዳያደርጉ ትልቅ የመከላከያ (Deterrence) ሚና ይጫወታል። በአጠቃላይ የውስጥ ሰላምን ከዘመናዊ ወታደራዊ ዝግጁነት ጋር በማጣመር፣ ኢትዮጵያ በቀጣናው ያላትን ጥቅሞች በጽኑ መሰረት ላይ ማቆም ትችላለች።

ጎበዝ ዙሪያ ገባውን አስልቶ አቋም መያዝ ብቸኛው የመዳኛ መንገድ ነው። ሌሎች አህጉር አቋርጠው በብሄራዊ ትቅማቸው ዙሪያ ሲቀናጁ፣ ኢትዮጵያን ዙሪያዋን ከበው ከቀደመው በላይ ለማነቅ ሲታትሩ፣ እዚህ ግባ በአምይባል ምክንያት የለማኙም፣ የሃብታሙም መጫወቻ መሆን ጠላቶች የሚያስቡት ከተሳካ ለንስሃም አይመችም። ዳግም መዳንም አይሆንም። ቀሬው ዕድል ከንፈር መምጠጥ፣ መቀጥቀጥ፣ በትርምስ የጎበዝ አለቃ ሆኖ መኖር፣ የለማኞችና ውራጃሞች መሳቂያ መሆን ነው። ይህ ከላይ የቀረበው አጋርነት ለማንም ሳይሆን ለኢትዮጵያ ነውና እንንቃ!! እነመርመር፤ በአሰስ ገሰሱ አንወሰድ።

ዌብሳይት፡ https://addisreporter.com/
ኢሜል፡ info@addisreporter.com
ቴሌግራም፡ https://t.me/addisreporter2
X፡ https://x.com/amejuju?s=21
https://web.facebook.com/addisreporternews
ስልክ ቁጥር፡ +251116393393