“ሽብርተኝነትን የሚመለከተው የአሜሪካ የኢሚግሬሽን ሕግ ተባባሪ ከሆኑ የመኖሪያ ፍቃድና ዜግነት ባላቸው ላይም ተፈፃሚ ይሆናል”

ጥገኝነትን ለመሰረዝ ከሚጠቀሱባቸው ዋና ዋና ምክንያቶች አንዱ “የሀገር ደህንነት ስጋት” ነው። ግለሰቡ ለታጠቁ ኃይሎች ገንዘብ መላኩ ወይም በማኅበራዊ ሚዲያ የጥላቻ ንግግር ማሰራጨቱ፣ ግለሰቡ አሜሪካ ውስጥ በሰላም ለመኖር ሳይሆን የውጭ ሀገር ግጭቶችን ለማባባስ እንደሚንቀሳቀስ ማሳያ ተደርጎ ይወሰዳል። በዚህ ወቅት ጉዳዩ ወደ ኢሚግሬሽን ፍርድ ቤት የሚመራ ሲሆን፣ ፍርድ ቤቱም ጥገኝነቱን ሰርዞ ግለሰቡን ወደ ሀገሩ እንዲባረር (Deportation) ይወስናል።

አዲስ ሪፖርተር – በቅርቡ በሃገረ አሜሪካ በአሪዞና ፊኒክስ ተይዞ ወደ ኢትዮጵያ የተባረረው የሰለሞን ቦጋለ ጉዳይ፣ አሜሪካ በኢትዮጵያ ውስጥ የሚንቀሳቀሱ የታጠቁ ኃይሎችን (ፋኖ፣ ኦነግ ሸኔ እና ሕወሃትን) በኢሚግሬሽን ሕጓ በኩል የምታይበትን መነጽር እንደቀየረች የኢምግሮሽንና የዜግነት ጉዳዮች የህግ ባለሙያዎች ለአዲስ ሪፓርተር ገለፁ።

የዚህ ህግ ተፈፃሚነት ጥገኝነት በሚጠይቁት ላይ ብቻ ሳይሆን ከዚህ በፊት ጥገኝነት(asylum) የመኖሪያ ፍቃድ(green card) እና የዜግነት መብት ባገኙ ኢትዮጵያውን ላይ ጭምር እንዲሆነ የህግ ባለሙያዎቹ አበክረው ይገልፃሉ።

 አዲስ ሪፓርተር በዋሽንግተን ዲሲ የኢሜግሬሽንና የዜግነት  ሕግ   ጉዳዮች የህግ አማካሪ የሆኑትን አቶ ደረጀ ይልማን ስለ ሕጉ የተፈፃሚነት ወሰን ማለትም ኑዋሪነት፣ ጥገኝነትና ዜግነት ባገኙ ኢትዮጵያውን ላይ ተፈፃሚ ስለመሆኑ ላቀረብንላቸው ጥያቄ የሰጡንን መልስ በሚከተለው መልኩ አጠናቅረን አቅርበነዋል።

1. የምድብ 3 (Tier III) ዓላማ እና ታሪክ

የአሜሪካ የኢሚግሬሽንና የዜግነት ሕግ (INA) ክፍል 212(a)(3)(B) የሽብር ቡድኖችን በሦስት ደረጃዎች ይከፍላል። ታየር 3 (Tier III) የሚባሉት ቡድኖች “ያልተፈረጁ” (Undesignated) የሽብር ድርጅቶች በመባል ይታወቃሉ። ሕጉ እነዚህን ቡድኖች ሲተረጉም “ሁለት ወይም ከዚያ በላይ የሆኑ ግለሰቦች ስብስብ ሆነው፣ የጦር መሣሪያን በመጠቀም በኃይል የፖለቲካ ዓላማቸውን ለማሳካት የሚንቀሳቀሱ” በማለት ይገልጻቸዋል። የዚህ ምደባ ዋና ዓላማ አሜሪካ በይፋ ሽብርተኛ ካለቻቸው ቡድኖች በተጨማሪ፣ በሌሎች ሀገራት ውስጥ ግጭት የሚፈጥሩ የታጠቁ ኃይሎችን ለመቆጣጠር ነው።

ይህ የሕግ ምድብ በይፋ ሥራ ላይ የዋለው እ.ኤ.አ. በ2001 በአሜሪካ ከደረሰው የ9/11 የሽብር ጥቃት በኋላ በወጣው የሀገር ፍቅር አዋጅ (USA PATRIOT Act) ላይ ነው። ይህ አዋጅ የሽብርተኝነት ትርጓሜን በማስፋት ማንኛውንም በኃይል የሚንቀሳቀስ የታጠቀ ስብስብ እንዲያካትት አድርጓል። በኋላም በ2005 የወጣው የ”REAL ID Act” የቁሳቁሳዊ ድጋፍ (Material Support) ትርጓሜን በማጥበቅ፣ ለማንኛውም የታጠቀ ኃይል የሚደረግ ንክኪ ለኢሚግሬሽን ክልከላ በቂ ምክንያት እንዲሆን ደንግጓል። ሕጉ ለሁለት አስርት ዓመታት ቢኖርም፣ አሁን ላይ በኢትዮጵያ ኃይሎች ላይ መጠናከሩ ወቅታዊውን የፖለቲካ ለውጥ ያሳያል።

በዚህ ሕግ ሥር ተጠያቂ የሚያደርጉ ተግባራት በቀጥታ በውጊያ መሳተፍን ብቻ ሳይሆን፤ የትጥቅ እንቅስቃሴ እንዲደረግ ማነሳሳትን (Inciting)፣ መረጃ ማሰባሰብን፣ ለቡድኑ የገንዘብ ማሰባሰቢያ ዝግጅቶችን ማድረግን እና ማንኛውንም ዓይነት ቁሳቁሳዊ ድጋፍ መስጠትን ያካትታሉ። አሜሪካ ይህንን ሕግ በመጠቀም በኢትዮጵያ ውስጥ ሰላምን ለማስፈን የምታደርገውን ጥረት በሕግ በኩል እያጠናከረች ትገኛለች።

2. ሕጉ እና የዲፕሎማሲ ተለዋዋጭነት

የምድብ 3 አንቀፅ  በተግባር ላይ የሚውልበት ሁኔታ ከአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ፖሊሲ ጋር በቀጥታ የተቆራኘ ነው። አሜሪካ አንድን የታጠቀ ስብስብ በምድብ 3 ሕግ መነጽር ለማየት የምትወስነው፣ ያ ቡድን በወቅቱ ካላት ስልታዊ ጥቅምና ከሚመለከተው ሀገር መንግሥት ጋር ካላት ወዳጅነት አንጻር ነው። አሜሪካ ከአንድ ሀገር መንግሥት ጋር ያላት ግንኙነት በሻከረበት ወቅት፣ የታጠቁ ኃይሎችን አይታ እንዳላየች ልታልፍ ትችላለች። ሆኖም ግን፣ አሁን ከኢትዮጵያ መንግሥት ጋር ባላት ስልታዊ ወታደራዊ ትብብር ምክንያት፣ የመንግሥትን መረጋጋት የሚፈታተኑ ቡድኖችን በታየር 3 ሕግ ስም ማሳደድ ጀምራለች።

የዚህ ተለዋዋጭነት ሌላው መገለጫ የመረጃ ልውውጥ (Intelligence Sharing) ነው። በሁለቱ ሀገራት መካከል ጥብቅ ወዳጅነት ሲኖር፣ የኢትዮጵያ ደህንነት ተቋማት በማኅበራዊ ሚዲያ ጥቃት የሚቀሰቅሱ ግለሰቦችን መረጃ ለአሜሪካ አቻዎቻቸው አሳልፈው ይሰጣሉ። አሜሪካም ይህንን መረጃ መሠረት በማድረግ በኢሚግሬሽን ሕጓ በኩል እርምጃዎችን ትወስዳለች። የሰለሞን ቦጋለ ጉዳይ የሚያሳየው፣ አሜሪካ አሁን ያለውን የኢትዮጵያ ነባራዊ ሁኔታ ለማረጋጋት ስትል፣ ሕጉን በከፍተኛ ጥብቅነት ተግባራዊ ማድረግ መጀመሯን ነው።

በአጠቃላይ በአሜሪካ የሚኖሩ ደጋፊዎች “ድሮ አልተነካንም፣ አሁንም አንነካም” የሚለው ስሌታቸው ወቅታዊውን የዲፕሎማሲ ለውጥ ያላገናዘበ ነው። የአሜሪካ የውጭ ጉዳይ ፖሊሲ አቅጣጫውን ወደ ቀጠናዊ መረጋጋት ባዞረበት በዚህ ወቅት፣ ሕጉ ለማንኛውም የታጠቀ ኃይል ደጋፊ ምሕረት የሌለው መስፈርት ሆኖ ይቀርባል።

3. የጥገኝነት ፈቃድ (Asylum) ስረዛ እና የመባረር ሂደት

አንድ ግለሰብ የጥገኝነት ፈቃድ (Asylum) ማግኘቱ በአሜሪካ ለዘላለም ለመኖር የሚያስችል ቋሚ ዋስትና አይደለም። የኢሚግሬሽን ሕጉ ጥገኝነትን እንደ “ጊዜያዊ የደህንነት መጠለያ” ስለሚቆጥረው፣ ግለሰቡ ለጥበቃው ብቁ የሚያደርገውን የባህሪ መስፈርት ካጣ ጥበቃው በማንኛውም ጊዜ ሊነሳ ይችላል። አንድ ጥገኝነት ያገኘ ሰው በምድብ 3 ሥር ከተመደቡ ቡድኖች ጋር ንክኪ ካለው ወይም በማኅበራዊ ሚዲያ የጥቃት ቅስቀሳ ሲያደርግ ከተገኘ፣ የኢሚግሬሽን ባለሥልጣናት “Asylum Termination” (የጥገኝነት ስረዛ) ሂደትን ወዲያውኑ ይጀምራሉ።

ጥገኝነትን ለመሰረዝ ከሚጠቀሱባቸው ዋና ዋና ምክንያቶች አንዱ “የሀገር ደህንነት ስጋት” ነው። ግለሰቡ ለታጠቁ ኃይሎች ገንዘብ መላኩ ወይም በማኅበራዊ ሚዲያ የጥላቻ ንግግር ማሰራጨቱ፣ ግለሰቡ አሜሪካ ውስጥ በሰላም ለመኖር ሳይሆን የውጭ ሀገር ግጭቶችን ለማባባስ እንደሚንቀሳቀስ ማሳያ ተደርጎ ይወሰዳል። በዚህ ወቅት ጉዳዩ ወደ ኢሚግሬሽን ፍርድ ቤት የሚመራ ሲሆን፣ ፍርድ ቤቱም ጥገኝነቱን ሰርዞ ግለሰቡን ወደ ሀገሩ እንዲባረር (Deportation) ይወስናል።

በተጨማሪም፣ “ቁሳቁሳዊ ድጋፍ” (Material Support) መስጠት ለጥገኝነት ስረዛ ትልቁ ምክንያት ነው። ብዙዎች “ለሰብዓዊ እርዳታ” በሚል ሽፋን ለታጣቂዎች ገንዘብ ሲያሰባስቡ ይታያሉ። ሆኖም ግን፣ ያ ገንዘብ ለትጥቅ መግዣ ወይም ለታጣቂዎች ስምሪት መዋሉ በትንሹም ቢሆን ከተረጋገጠ፣ ለጋሹ ግለሰብ በታየር 3 ወንጀል ተባባሪ ሆኖ ይፈረጃል። ይህ የሕግ አፈጻጸም በሰለሞን ቦጋለ ላይ እንደታየው፣ ግለሰቡ ያገኘውን የኢሚግሬሽን ደረጃ አደጋ ላይ የሚጥል እና ያለምንም ቅድመ ማስጠንቀቂያ ከሀገር እንዲባረር የሚያደርግ ነው።

4. የቋሚ ነዋሪነት (Green Card) እና የዜግነት ስረዛ (Denaturalization)

የቋሚ ነዋሪነት ፈቃድ (Green Card) ያላቸው ግለሰቦች አሁንም የውጭ ሀገር ዜጋ በመሆናቸው ለኢሚግሬሽን ሕግጋት ሙሉ በሙሉ ተገዢ ናቸው። የግሪን ካርድ ባለቤት የነበረ ሰው ወደ ዜግነት ለማደግኘት ጥያቄ በሚያቀርብበት ወቅት፣ ከታጠቁ ቡድኖች ጋር ያለው ግንኙነት ቢደረስበት “መልካም ስነ-ምግባር የለውም” ተብሎ ዜግነት ከመከልከሉም በላይ ያለው ነዋሪነት ፍቃድ ተሰርዞ ለስደት ሊዳረግ ይችላል። አንድ ግለሰብ ግሪን ካርድ ሲያገኝ ከሽብር ቡድኖች ጋር ግንኙነት እንደሌለው በቅጽ ላይ ቢፈርምም፣ በኋላ በማኅበራዊ ሚዲያ አባልነቱን መግለጹ “የመረጃ ማጭበርበር” (Fraud) ተብሎ ያስቀጣዋል።

የአሜሪካ ዜግነት ያገኙ ግለሰቦች እንኳን ቢሆኑ ከታየር 3 ሕግ ሙሉ በሙሉ ነፃ አይደሉም። አንድ ግለሰብ ዜግነት ሲያገኝ “ከማንኛውም የውጭ ኃይል ወይም የሽብር ቡድን ጋር ግንኙነት የለኝም” ብሎ ቃል ይገባል። ዜግነት ካገኘ በኋላ ግን ከፋኖ፣ ከኦነግ ሸኔ ወይም ከሕወሃት ጋር ቀጥተኛ ግንኙነት እንደነበረው ቢደረስበት፣ “የዜግነት ስረዛ” (Denaturalization) ሂደት ሊጀመርበት ይችላል። ይህ የሚሆነው ግለሰቡ ዜግነት የወሰደው እውነተኛ ማንነቱን ደብቆ ወይም ባለሥልጣናትን አጭበርብሮ ነው በሚል የሕግ ትርጓሜ ነው።

ዜግነቱ የተሰረዘ ግለሰብ ወዲያውኑ ወደ ነበረበት የስደተኛነት ደረጃ ይመለሳል፤ ከዚያም በታየር 3 ወንጀል ተከሶ ከሀገር ይባረራል። በተጨማሪም ዜግነት ያለው ሰው ለታየር 3 ቡድኖች መሣሪያ በመግዛት ወይም በከፍተኛ ደረጃ የገንዘብ ድጋፍ በማድረግ ከተሳተፈ፣ በፌደራል ፍርድ ቤት በሽብር ድጋፍ ወንጀል ተከሶ ከባድ የዓመታት እስራት ይጠብቀዋል። ይህም አሜሪካ በማንኛውም የደረጃ እርከን ላይ ያለን የትጥቅ ቡድን ደጋፊ በሕግ መምታት እንደምትችል ያሳያል።

5.  መውጫው መንገድ

ከላይ ባየነው የአሜሪካ የዜግነትና ኢሚግሬሽን ሕግ ትንታኔ መሰረት በበድን 3 ምድብ መሠረት በሽብርተኝነት ተጠያቂ የሚሆኑት ጥገኝነት እየጠየቁ ያሉት ብቻ ሳይሆን ኑዋሪነት፣ ጥገኝነትና ዜግነት ባገኙ  የሕወሃት፣ የኦነግ ሸኔ እና የፋኖ አባላትና ደጋፊዎች ላይ ጭምር ሕጉ በእኩልነት ተፈጻሚ እንደሚሆን ነው። የኢትዮጵያ እና የአሜሪካ መንግስት ከቅርብ ጊዜ ወዲህ በፀረ ሽብር ትግል፣ በወታደራዊና ኢኮኖሚያዊ መስክ በጋራ ለመስራት ስትራቴጅካዊ ስምምነት ተፈራመዋል። በመሆኑም ይህን ስምምነት በተግባር እያዋሉ እንደሚገኙ አሜሪካ የኢሜክሬሽንና ጉሙሩክ ባለስልጣን ሰሞኑን በምድብ 3 ውስጥ የሚወድቁ አሸባሪ ቡድኖች ደጋፊዎች ላይ እየወሰደ የሚገኘው እርምጃ አንዱ ማሳያነው። ይህ እርምጃ የእነዚህን ቡድኖች የፋይናንስ፣ የሰው ኃይልና የሞራል ድጋፍ ምንጭ በማድረቅ የኢትዮጵያ መንግሥትን የፀረ-ሽምቅ ውጊያ ጥረት ይደግፋል።

ስለሆነም፣ ጊዜው ሳይረፍድ በአንድ ሀገር ልጅነት መገናኘት፣ መመካከርና ልዩነትን አጥብቦ ሀገርን ከዚህ ክፉ ጊዜ በብልሃት ማሻገር ብቸኛው አማራጭ ነው። “ኢምፔሪያሊዝም” ወይም “ኮሎኒያሊዝም” እያሉ ከመጃጃል ወጥቶ፣ በአይን የሚታየውንና በእጅ የሚዳሰሰውን ተጨባጭ የኃይል ሚዛን እውነታ መገንዘብ ይገባል። የኃይል አሰላለፉ የሚያሳየው የትጥቅ ትግል ዋጋ እያስከፈለ ከጥፋት ባለፈ ውጤት እንደማያመጣ ነው። ብልህነት ወደ ሰላም መንገድ መመለስ ነው።

ዌብሳይት፡ https://addisreporter.com/
ኢሜል፡ info@addisreporter.com
ቴሌግራም፡ https://t.me/addisreporter2
X፡ https://x.com/amejuju?s=21
https://web.facebook.com/addisreporternews
ስልክ ቁጥር፡ +251116393393