የፔትሮ-ዶላር ግርዶሽ! ወደ ዘመን ዩዋና?

አዲስ ሪፖርተር – በአዲስ መልክ እየተሳለ ያለው የዓለም የንግድ ካርታ ለግማሽ ክፍለ ዘመን ያህል የዓለም የኢኮኖሚ ሥርዓት በአንድ ያልተጻፈ ሕግ ላይ የቆመ ነበር፤ እርሱም “ነዳጅ በዶላር ብቻ ይሸጣል” የሚለው የፔትሮ-ዶላር (Petrodollar) መርህ ነው።

ሆኖም እ.ኤ.አ. በ2026 ዓለም አዲስ የታሪክ ምዕራፍ ላይ ትገኛለች። ሳውዲ አረቢያ፣ የተባበሩት አረብ ኤምሬትስ እና ኳታር የጥቁር ወርቃቸውን በርሜሎች በቻይናው “ዩዋን” መሸጥ መጀመራቸው የዓለምን የኃይል ሚዛን እየቀየረው ይገኛል።

ይህ ለውጥ በአንድ ጀምበር የመጣ ሳይሆን የረጅም ጊዜ ስልታዊ እንቅስቃሴ ውጤት ነው። ዋና ዋናዎቹ ምክንያቶች የሚከተሉት ናቸው፦

ቻይና በአሁኑ ወቅት የዓለም ትልቁ ነዳጅ አስመጪ አገር ናት። “ትልቁ ደንበኛ በፈለገው ገንዘብ የመክፈል መብት አለው” የሚለው የንግድ መርህ የባህረ ሰላጤው አገራት ዩዋንን እንዲቀበሉ ግፊት አድርጎባቸዋል።

አሜሪካ ቀደም ሲል ከባህረ ሰላጤው አገራት ነዳጅ በብዛት ትገዛ ነበር። አሁን ግን ራሷ አምራች በመሆኗ፣ አገራቱ ፊታቸውን ወደ ምስራቅ (ቻይና እና ሕንድ) እንዲያዞሩ አድርጓቸዋል።

በቅርቡ በሩሲያ ላይ የተጣለው የኢኮኖሚ ማዕቀብ እና በ2026 በቀጣናው የታዩት ውጥረቶች፣ አገራቱ በዶላር ላይ ብቻ መደገፍ “አደገኛ” እንደሆነ እንዲረዱ አድርጓቸዋል። የራሳቸውን አማራጭ የክፍያ መንገድ እንደ mBridge ያሉ ዲጂታል ዘዴዎችን መፈለግ የህልውና ጉዳይ ሆኖባቸዋል።

የአገራቱ ወቅታዊ አቋም እንድ አንድ ገፊ ምክንየ‍ኣት ይጠቀሳል። ምንም እንኳ አገራቱ ዶላርን ሙሉ በሙሉ ባይተዉትም፣ የያዙት አቅጣጫ ግልጽ ነው፦

ሳውዲ አረቢያ፦በዓለም ትልቁ የነዳጅ ላኪ አገር እንደመሆኗ፣ ከቻይና ጋር የምታደርገው የንግድ ልውውጥ በዩዋን እንዲሆን በይፋ መስማማቷ ለዶላር ትልቅ ማስጠንቀቂያ ሆኗል።

ኤምሬትስ ከዩዋን በተጨማሪ ከሕንድ ጋር በ”ሩፒ” መገበያየት በመጀመር የንግድ አጋሮቿን እያበዛች ትገኛለች።

ለቻይና በምታቀርበው የተፈጥሮ ጋዝ (LNG) ላይ የዩዋን ክፍያን በመቀበል ረገድ ቀዳሚ ሆናለች።

ይህ እንቅስቃሴ “ከዶላር መራቅ” (De-dollarization) የሚባለው ሂደት አካል ነው። ውጤቱም ባለብዙ ዋልታ የኢኮኖሚ ሥርዓተዓለም ይፈጥራል። ዓለም በአንድ ገንዘብ ብቻ ከመመራት ወጥታ፣ ዶላር፣ ዩዋን እና ሌሎች ቀጣናዊ ገንዘቦች እኩል ተፅዕኖ የሚፈጥሩበት ሥርዓት እየተፈጠረ ነው።

በውጤቱመ‍እ አሜሪካና አውሮፓ በኢኮኖሚ ማዕቀብ አማካኝነት በሌሎች አገራት ላይ የሚፈጥሩት ጫና ውጤታማነቱ እየቀነሰ ይሄዳል።

በዲጂታል ዩዋን የሚደረጉ ግብይቶች ከባህላዊው የባንክ አሰራር (SWIFT) ይልቅ ፈጣንና ዝቅተኛ ክፍያ የሚጠይቁ መሆናቸው ለነጋዴዎች ተመራጭ ያደርገዋል።

የነዳጅ ንግድ በዩዋን መከናወኑ ዶላርን ነገ ከገበያ ያስወጣዋል ማለት ባይሆንም፣ የፔትሮ-ዶላር ዘመን ማብቃቱን ግን ግልጽ ማሳያ ነው። የባህረ ሰላጤው አገራት አሁን ያሉት በምዕራቡና በምስራቁ ዓለም መካከል በሚገኝ የኢኮኖሚ ድልድይ ላይ ነው። ይህ አዲስ አሰላለፍ የ21ኛው ክፍለ ዘመን ታላቁ የሃብት ሽግግር መጀመሪያ ሊሆን ይችላል።
ምንጭ፦የዓለም አቀፍ የኢኮኖሚ ትንታኔዎች እና የ2026 ወቅታዊ የንግድ ሪፖርቶች።

ዌብሳይት፡ https://addisreporter.com/
ኢሜል፡ info@addisreporter.com
ቴሌግራም፡ https://t.me/addisreporter2
X፡ https://x.com/amejuju?s=21
https://web.facebook.com/addm