ህወሃት ከሽብርተኝነት ፈንድ ጋር በተያያዘ የገንዘብ ዝውውር እየተመረመረ ነው፤ ከገንዘብ ዝውውሩ ጋር ግንኙነት ያላቸው ግለሰቦች፣ ድርጅቶች ገንዘብ አስተላላፊዎች አደጋ ውስጥ ናቸው

“አሜሪካ በሱዳን ጦር መሪዎችና ተባባሪዎቻቸው ላይ የጣለችው የቪዛና የኢኮኖሚ ማዕቀብ ስላለ፣ ከእነሱ ጋር በፋይናንስ መገናኘት ማዕቀብን መጣስ (Sanction Evasion) ተደርጎ ይወሰዳል” ያሉት የቀድሞው የህወሃት ደጋፊ፤ ምርመራው ሲጠናቀቅ ሕገ-ወጥ የተባለው ገንዘብ ያለፈባቸው ባንኮች፣ የንግድ ድርጅቶችና ግለሰቦች ሳይቀሩ በዓለም አቀፍ የጥቁር መዝገብ (Blacklist) ውስጥ የመካተታቸው ጉዳይ የሰዓታት እንጂ የማይቀር መሆኑን ጠቁመዋል።

አዲስ ሪፖርተር ዜና አዲስ አበባ — ከሱዳን ጦር ጀርባ ካሉ የእስልምና ፖለቲካ ኃይሎች (የሙስሊም ብራዘርሁድ ክንፎች) የሚመጣው ገንዘብ ሕጋዊ ምንጭ የሌለው በመሆኑ፣ ህወሃት ከሱዳን የሚያገኘው ገንዘብ በቀጥታ ከሕገ-ወጥ የገንዘብ ማጠብ (Money Laundering) እና ከሽብርተኝነት ፈንድ ጋር እንደሚያያዝ ተሰማ። ይህም ዓለም አቀፍ የደኅንነት ተቋማት በገንዘብ መስመሩ ላይ “ልዩ ክትትል” (Enhanced Due Diligence) እንዲያደርጉበት እያስገደደ መሆኑም ተመልክቷል። ጉዳዩ የምስራቅ አፍሪቃና ቀይ ባህርን ለማተራመስ እቅድ ካላቸው አካላት እንቅስቃሴም ጋር እየተያያዘ ነው።

በሱዳን መደበኛ ጦር (SAF) እና በሕዝባዊ ወያኔ ሓርነት ትግራይ (ህወሃት) መካከል የቆየው የወታደሮች ቅጥርና የሚካሄደው የቆየ ሕገ-ወጥ የገንዘብ ዝውውር (Illicit Financial Flows)፣ በዓለም አቀፍ የፋይናንስ ተቋማት እና በደኅንነት መዋቅሮች እይታ “ስጋት ያለበት የተደራጀ ወንጀል” ተድርጎ በመወሰዱ ምርመራ እየተደረገበት መሆኑ መስማታቸውን የገለጹ “በገንዘብ ዝውውሩ እጃቸው ያለበት ሰዎች፣ ድርጅቶች፣ ገንዘብ አዘዋዋሪዎች(ሃዋላ)፣ የንግድ ተቋማት መረጃው ሲገኝባቸው ተጠያቂ ይሆናሉ” ብለዋል።

ነዋሪነታቸው በአሜሪካ የሆነና ቀደም ሲል የህወሃት የፊት መስመር ደጋፊ የነበሩ የአክሱም ተወላጅ ለአዲስ ሪፖርተር እንዳሉት፣ ህወሃት በበርካታ ጉዳዮች ራሱን ለአደጋ እያጋለጠ ነው። ድርጅቱ በአሁኑ ወቅት መካሪና መሪ የሌለው መሆኑ በተግባር እየታየ ይገኛል። እየተነከረ ያለበት ጉዳይ ሁሉ ራሱን ብቻ ሳይሆን ሌሎችንም ለችግር የሚዳርግ ነው።

Reports have emerged indicating that TPLF fighters and aligned forces have operated alongside the Sudanese military in conflicts within Sudan

ለዕረፍት አዲስ አበባ የሚገኙት እኚሁ የሚታወቁ የህወሃት ደጋፊ ይህንን የተናገሩት፣ ባለፈው ሳምንት በህወሃት አመራሮች፣ በቤተሰቦቻቸውና በደጋፊዎቻቸው ላይ አሜሪካ የጣለችውን የቪዛ ማዕቀብ ተከትሎ በሰጡት አስተያየት ነው። ገደቡ ሊከር እንደሚችል መረጃ እንዳላቸውም ጠቁመዋል።

ህወሃት የትግራይ ወጣቶችን ለጄኔራል አል-ቡርሃን ጦር እንዲዋጉ ማድረጉና ለዚህም የገንዘብ ክፍያ መቀበሉ ከማሳዘኑም በላይ አደገኛ ወንጀል መሆኑን በመጥቀስ፤ “ይህ ዓለም አቀፍ ወንጀል መሆኑን አለመረዳታቸው፣ ይህንኑ ወንጀል በገሃድ በቪዲዮና በማስረጃ እንደ ጀብዱ ለሕዝብ እያሳዩ መፎከር የውድቀታቸውን መቃረብ የሚያሳይ ነው” በማለት አመልክተዋል።

የኤርትራ መንግሥት ከሀገር ውስጥና ከዓለም አቀፍ የገንዘብ ምንጮች ጋር ያለው ግንኙነት፣ በተለይም ከኮንትሮባንድ፣ ከገንዘብ ማሸሽ (Money Laundering) እና ለሽብርና ለሁከት ተግባር ወታደሮችን በማሰልጠን፣ በማስታጠቅና በማሰማራት ካለው ተሳትፎ ጋር ተያይዞ በተለያዩ ዓለም አቀፍ ድርጅቶች፣ በተመድ የባለሙያዎች ቡድን (UN Somalia and Eritrea Monitoring Group) እና በምርመራ ጋዜጠኞች በተደጋጋሚ ሲወነጀል መቆየቱን ያወሱት እኚሁ አስተያየት ሰጪ፣ ህወሃትም ተመሳሳይ ዕጣ ፈንታ ሊደርሰው እንደሚችል ጠቁመዋል። “ጥሩ ወዳጅ አግኝቶ በወንጀል ላይ ወንጀል እየከመረ ነው” ብለዋል።

The Incident: In May 2026, the United Arab Emirates (UAE) Attorney-General indicted 13 individuals and six companies for running an illicit, multi-million dollar weapons smuggling and money laundering network. [1]

በአሜሪካ ከተለያዩ አካላት ጋር የቀረበ ግንኙነት እንዳላቸው የሚታወቁት የህወሃት የፊት መስመር ሰው እንደሚሉት፣ ህወሃት የትግራይ ልጆችን ለሱዳን ሸጦ ሲያዋጋና በሌሎች ምክንያቶች የሚያገኘው ገንዘብ ኪሱ የሚገባው በሕገ-ወጥ መንገድ ስለሆነ የገንዘብ ዝውውሩ በቅርብ እየተጠና መሆኑን ያውቃሉ። በዚህ አግባብ የኢትዮጵያ መንግሥትም ድምፁን አጥፍቶ ሩቅ መንገድ እንደሄደ ተናግረዋል። በገሃድ የሚታዩና በምርመራ የተገኙ መረጃዎች እንዳሉትም አስታውቀዋል።

ባላቸው የግንኙነት መስመር ባልደረቦቻቸው አካሄዳቸውን እንዲያስተካክሉ ምክርና ሐሳብ መስጠታቸውን የተናገሩት እኚሁ ግለሰብ፣ “ድርጅቱ አሁን ከነበረበት መስቀለኛ መንገድ እየወጣ ወደ ገደል አፋፍ ተቃርቧል። በዓለም አቀፍ ደረጃ ሰሚ አጥቷል። ቀደም ሲል በስቴት ዲፓርትመንት ኮሪደሮች እንዳሻው ሲዋኝ የነበረው ህወሃት፣ አሁን ላይ ዞር በል ተብሏል። ከእሱም ብዙም የማይሻለውንና ኤርትራን ወደ ድንጋይ ዘመን የመለሳትን የሻዕቢያን ፈለግ እየተከተለ ከጥፋት ወደ ጥፋት እያመራ ትግራይን ሊያወድማት ነው” ብለዋል።

በርካታ ጉዳዮች በውይይት፣ በድርድር፣ በመግባባትና በሆደ ሰፊነት ህዝብን ማዕከል በማድረግ መደረግ እንዳለበት እንደሚያምኑ ያመልከቱት የህወሃት ሰው “ከምንም በላይ አወዛጋቢ አካባቢዎችና የማንነት ጥያቄ አለባቸው በሚባሉ አካባቢዎች በጥናትና በህዝብ ፍላጎት ላይ የተመሰረተ መፍትሄ ለማበጀት ከሁሉም ወገኖች የተውጣጡ ባለሙያዎች ጉዳዩን እንዲይዙት ማድረግ እንደሚገባ አምናለሁ” በማለት ተፈናቃዮችን ወደ ቀያቸው መመለስ ከሰብአዊነት አንጻር መታየት ሲገባው ዛሬ ድረስ ህዝብ መሰቃየቱ ህመም እንደሆነባቸውም ገልጸዋል። በሁሉም አቅጣጫ ህዝብን የፖለቲካ መጫወቻ የማድረግ ፍላጎት እንዳለ አመልክተዋል።
ከህወሃት የተለዩ የቀድሞ መኮንኖች፣ የፖለቲካ አመራሮችና በክልሉ ያሉ የተቀናቃኝ ድርጅቶች፣ ታዋቂ ሰዎች እና የተለያዩ ማኅበራት ከትግራይ የሰላም ኃይሎች ጋር በመሆን በትግራይ ለውጥ ለማምጣት ከፌዴራል መንግሥት ጋር እንደሚሠሩ ከሰሙ በኋላ ወደ አዲስ አበባ መምጣታቸውን የሚናገሩት የህወሃት ሰው፤ “ለጊዜው ምንም ስብስብ ውስጥ የለሁበትም። ህወሃት ግን ከትግራይ ሕዝብ ጫንቃ ላይ መውረድ አለበት” የሚል ጽኑ እምነት እንዳላቸው አመልክተዋል።

Regarding current operations, the National Bank of Ethiopia (NBE) and the National Intelligence and Security Service (NISS) have consistently cracked down on informal Hawala networks, cryptocurrency platforms, and unlicensed money transfer operators that have historically been accused of bypassing formal channels and financing illicit activities.

የሕገ-ወጥ ገንዘብ ዝውውሩ መረብና መገለጫዎች

ህወሃት አሁን ላይ የሚያከናውናቸው ማናቸውም የገንዘብ ዝውውሮች መደበኛውን የባንክ ሥርዓት ተከትለው ሊካሄዱ ስለማይችሉ፣ በዓለም አቀፍ ደረጃ ክትትል በሚያደርጉ አካላት (ለምሳሌ በFATF – Financial Action Task Force) እና በጎረቤት ሀገራት አማካይነት ጥብቅ ቁጥጥር ይደረግባቸዋል። በዚህም ሳቢያ ህወሃት በጥቁር ገበያ እና በዓለም አቀፍ ሕግ ሥር “የግጭት ፋይናንሲንግ” (Conflict Financing) ተብሎ የሚመደብ የገንዘብ ዝውውር እንደሚያደርግ ይታመናል።

ከሱዳን ጦር ጀርባ ካሉ የእስልምና ፖለቲካ ኃይሎች (የሙስሊም ብራዘርሁድ ክንፎች) የሚመጣው ገንዘብ ሕጋዊ ምንጭ የሌለው በመሆኑ፣ ህወሃት ከሱዳን የሚያገኘው ገንዘብ በቀጥታ ከሕገ-ወጥ የገንዘብ ማጠብ (Money Laundering) እና ከሽብርተኝነት ፈንድ ጋር ይያያዛል። ይህም ዓለም አቀፍ የደኅንነት ተቋማት በገንዘብ መስመሩ ላይ “ልዩ ክትትል” (Enhanced Due Diligence) እንዲያደርጉበት እያስገደደ ነው። ይህ ሕገ-ወጥ የገንዘብ ዝውውር በመደበኛ የባንክ ሒሳብና ስም ስለማይንቀሳቀስ፣ የሚከተሉትን ሦስት ዋና ዋና ስልቶች ይጠቀማል ተብሏል፦

የሐዋላ መረቦች (Hawala/Informal Systems)፦ ከቀጠናው ሀገራት (የደኅንነትና የፋይናንስ ቁጥጥራቸው ላላ ካሉ የባሕረ ሰላጤው ወይም የሰሜን አፍሪካ ሀገራት) ተነስቶ፣ በመደበኛው ባንክ ሳይሆን በግለሰቦች እምነትና ምስጢራዊ ኮድ ላይ በተመሰረቱ የሐዋላ መረቦች በኩል ይተላለፋል። የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ “ሕገ-ወጥ” በማለት የሐዋላ ሥራ የሚሰሩ ተቋማትን ስም ይፋ ማድረጉ ይታወሳል። እንደ መረጃ ምንጮች ከሆነ፣ በአዲስ አበባና በተለያዩ የውጭ ሀገራት የሚቀመጡ የኤርትራ ገንዘብ አስተላላፊዎችና ኮንትሮባንዲስቶችም በዚህ ጉዳይ ላይ እጃቸው አለበት።

Tigray forces remain involved in the Sudan conflict as localized allies of the Sudanese Armed Forces (SAF). In exchange for logistical backing and safe passage along the Ethiopia-Sudan border, Tigrayan fighters participate in the Sudanese civil war against the Rapid Support Forces (RSF), operating heavily in the eastern borderlands near Gedaref. [1, 2]

በጥሬ ገንዘብ ማጓጓዝ (Cash Smuggling)፦ በሱዳንና በኢትዮጵያ አዋሳኝ ድንበሮች ወይም በጎረቤት ሀገራት በኩል ከፍተኛ መጠን ያለው የውጭ ምንዛሬ (ዶላር) በጥሬ ገንዘብ በሻንጣና በደላሎች አማካኝነት ይተላለፋል።

የንግድ ሽፋን (Trade-Based Money Laundering)፦ አንዳንድ የህወሃት ታማኝ የንግድ ተቋማት ወይም በድንበር ተሻጋሪ ንግድ ላይ ያሉ ደላሎች የሸቀጦችን ዋጋ በማጋነን ወይም በማሳነስ (Under/Over-Invoicing) ገንዘቡን የንግድ ትርፍ አስመስለው ወደ ክልሉ ወይም ወደ ድርጅቱ ካዝና ሊያስገቡት ይችላሉ። ከዚህ ጋር በተያያዘ መንግሥት የህወሃትን የገንዘብ ምንጮች ሲያግድ ድርጅቱ በከፍተኛ ደረጃ ጩኸት እያሰማ እግዱ እንዲነሳ የሚረባረበው በዚህ ምክንያት እንደሆነ ይገለጻል።

የሀገር ውስጥ ደኅንነትና የዓለም አቀፍ ማዕቀቦች መደራረብ ከኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ እና ከፋይናንስ ደኅንነት አኳያ ጉዳዩን የሚገመግሙ አካላት እንደሚሉት፣ የኢትዮጵያ ፌዴራል መንግሥት ይህንን ዓይነቱን የገንዘብ ዝውውር የሀገር ደኅንነት አደጋ አድርጎ ማየት ከጀመረ ቆይቷል። ህወሃት ለሚያደራጃቸው ታጣቂዎች የሚሰጠው ክፍያ እና ማበረታቻ ከፍተኛ መሆኑ፣ መንግሥት የገንዘብ ምንጩን በጥልቀት እንዲያጠና መነሻ ሆኖታል።

አንድ የሀገር ውስጥ የፖለቲካ ቡድን ወይም ድርጅት ከውጭ ሀገራት የጦር ኃይል ጋር ከማዕከላዊ መንግሥት ዕውቅና ውጭ ግንኙነት ሲፈጥር፣ የውጭ ምንዛሬ ሲያንቀሳቅስ፣ መሣሪያ ሲሸምትና ለዚሁ ተግባር ክፍያ ሲፈጸምለት የሀገሪቱን የፋይናንስ ሉዓላዊነት የጣሰ በመሆኑ መንግሥት ይህንን ሕገ-ወጥ መስመር ለመቁረጥ እየሠራ ይገኛል። ይህ በከፍተኛ መጠን የሚመጣ ሕገ-ወጥ የውጭ ምንዛሬ ወደ ሀገር ውስጥ ሲገባ በጥቁር ገበያው (Black Market) ላይ የዋጋ መዋዠቅን ከመፍጠሩም በላይ፣ ገንዘቡ ለጦር መሣሪያ ግዢ እና ህወሃት በምስጢር ለሚከሰስበት ሕገ-ወጥ የሰዎች ዝውውር ማስፈጸሚያ ስለሚውል የሀገሪቱን የውስጥ ደኅንነት በቀጥታ ይናጋል።

የፖለቲካ አለመረጋጋት፣ የታጠቁ ግጭቶች እና የተዳከሙ ተቋማዊ መዋቅሮች። በሱዳን ጦር ኃይሎች (SAF) እና በፈጣን ድጋፍ ኃይሎች (RSF) መካከል እየተካሄደ ያለው የእርስ በርስ ጦርነት የባንክ ዘርፉን እንዲከፋፈል (እንዲበታተን) ያደረገው ስለሆነ፥ በሱዳን ያለው የገንዘብ ዝውውር፣ ህገወጥ ሆኗል። በመሆኑ ለሕገ-ወጥ የጦር መሣሪያ ዝውውር እና ለተፈጥሮ ሀብቶች ኮንትሮባንድ እጅግ አመቺ (ሰፊ) ሁኔታን መፍጠሩ ቀጣናውን ለማተራመስ ለሚመፈልጉ መልካም አጋጣሚ ሆኖላቸዋል።

የአሜሪካው የውጭ ሀብት ቁጥጥር ቢሮ (OFAC) እና መሰል የአውሮፓ ተቋማት ይህንን ዝውውር የሚያዩት እነሱ የጣሉትን ማዕቀብ ከመጣስና ከራሳቸው ደኅንነት አንጻር በመሆኑ፣ በቀጥታ በጉዳዩ ውስጥ እጃቸውን በግልጽና በምስጢር አስገብተዋል።

“አሜሪካ በሱዳን ጦር መሪዎችና ተባባሪዎቻቸው ላይ የጣለችው የቪዛና የኢኮኖሚ ማዕቀብ ስላለ፣ ከእነሱ ጋር በፋይናንስ መገናኘት ማዕቀብን መጣስ (Sanction Evasion) ተደርጎ ይወሰዳል” ያሉት የቀድሞው የህወሃት ደጋፊ፤ ምርመራው ሲጠናቀቅ ሕገ-ወጥ የተባለው ገንዘብ ያለፈባቸው ባንኮች፣ የንግድ ድርጅቶችና ግለሰቦች ሳይቀሩ በዓለም አቀፍ የጥቁር መዝገብ (Blacklist) ውስጥ የመካተታቸው ጉዳይ የሰዓታት እንጂ የማይቀር መሆኑን ጠቁመዋል።

በሱዳንና በህወሃት መካከል ያለው ሕገ-ወጥ የገንዘብ ዝውውር በተራ የንግድ ልውውጥ ሳይሆን፣ “የቅጥረኛ ወታደርነትና የጦርነት ፋይናንስ” ተብሎ የሚፈረጅ ወንጀል ነው። ይህ ዝውውር መጋለጡ የፋይናንስ መስመሮቹ እንዲታገዱ፣ የድርጅቱ የንግድ ተቋማት እንዲመረመሩ እና ከጉዳዩ ጀርባ ያሉ ደላሎችና መሪዎች በዓለም አቀፍ የሕገ-ወጥ ገንዘብ ዝውውር መከላከያ ሕግ (Anti-Money Laundering/CFT) እንዲጠየቁ ትልቅ በር እንደሚከፍት ከጉዳዩ ቅርበት ያላቸው ምንጮች ያስረዳሉ።

ዌብሳይት፡ https://addisreporter.com/
ኢሜል፡ info@addisreporter.com
ቴሌግራም፡ https://t.me/addisreporter2
X፡ https://x.com/amejuju?s=21
https://web.facebook.com/addm