የአገር መከላከያና የትግራይ ሰላም ኃይሎች ነጻ ያወጧቸው አራት የህወሃት ባለስልጣናት አምልጠን ነው አሉ፤ “በሕይወት እንወጣለን የሚል ተስፋ አልነበረንም” ኮ/ል ተወልደ

የአገር መከላከያ ሰራዊትና የትግራይ ሰላም ኃይሎች ዋጋ ከፍለው ያስለቀቋቸው አራት የህወሃት ባለስልጣናት በራሳቸው ጥረት አምልጠው እንደወጡ አድርገው መግለጫ መስጠታቸው “አስገራሚ” ሰዎች አስብሏቸዋል። የአቶ ጌታቸውን አስተዳደር ከእነ ዶክተር ደብረጽዮን ጋር በመሆን ያፈረሱ፣ ማህተም በጉልበት መቀማት የጀመሩና ህገወጥ ቡድኖች ጠቅላላ ጉባኤ እነዲያደርጉ የፈቀዱ ሌተናል ጄኔራል ታደሰ ወረደ፣ ዛሬ መከላከያ ሲያጠቃ መትረፋቸው፣ የትግራይ ሰላም ኃይሎች ባመቻቹት እድል ነጻ መሆናቸው ግልጽ ሆኖ ሳለ ፡አምልጠን በራሳችን ጥረት ወጣን” ማለታቸው “ዛሬም እዛው ሰፈር ስለመሆናቸው ማረጋገጫ ነው” አስብሏል። ቢቢሲ ትግርኛ ከኮ/ል ተወልደ ገብረትንሳኤ ጋር ያደረገውን ቃለ ምልልስ የትግራይ ወኪላችን ወደ አማርኛ መልሶታል።

አዲስ ሪፖርተር | አዲስ አበባ | የቀድሞው ጊዜያዊ አስተዳደር ፕሬዝዳንት ጄኔራል ታደሰ ወረደን ጨምሮ፣ በመጀመሪያ በመቀሌ ታስረው፣ ከዚያም እስከ ኤርትራ ድንበር ጫፍ ድረስ ታስረው የቆዩት አራት የትግራይ ክልላዊ መንግሥት ባለሥልጣናት ከእስር ቤት «አምልጠው» በኢትዮጵያ ጦር ኃይሎች እጅ ይገኛሉ።

በአሁኑ ወቅት በትግራይ ግጭት በሚካሄድበት ሁኔታ፣ ለአንድ ሳምንት ያህል ከቦታ ቦታ እየተዘዋወሩ፣ በሆቴሎችና በመኖሪያ ቤቶች ታስረው የቆዩት እነዚህ የቀድሞ ባለሥልጣናት ከእስር ቤት እንዴት ማምለጥ እንደቻሉና በምን ዓይነት ሁኔታ እንደቆዩ የሚያብራራ ቃለ መጠይቅ እየተደረገ ነው።

የቢቢሲ ጋዜጠኛ የማነ ናግሽ ከአራቱ እስረኞች አንዱ ከሆኑት፣ የቀድሞው የትግራይ ኃይሎች ወታደራዊ የስለላ ኃላፊ ከነበሩት ኮ/ል ተወልደ ገብረትንሳኤ ጋር በስልክ ያደረገው አጭር ቃለ መጠይቅ እነሆ።

ቢቢሲ፦ ሁኔታችሁ ምን ይመስል ነበር? ከመቀሌ እንዴት ወሰዷችሁ?

ኮ/ል ተወልደ፦ ከመቀሌ አውጥተው በዓድዋና በአክሱም አስረውን ነበር። የወሰዱንን ቀን አላስታውሰውም። የኢትዮጵያ መንግሥት ወደ መቀሌ በገባበት ቀን፣ ሌሊት አምስት ሰዓት ላይ አውጥተው ወሰዱን። ሌሊቱን ሙሉ ስንጓዝ አደርን። ከዚያ ወደ አክሱም ሄድን፤ ከእኛ ሁለት ሰዎችን በአክሱም አስቀሯቸው። ሌሎቻችንን ሁለት ሰዎች ደግሞ ወደ ዓድዋ ወሰዱን። በዚያ ለአምስት ቀናት ቆየን፤ ከዚያም እንደገና ወደ ራማ ወሰዱን።

ቢቢሲ፦ አብራችሁ የታሰራችሁት እነማን ናችሁ?

ኮ/ል፦ ከመቀሌ ከወሰዱን በኋላ ነው የለያዩን። ሁለት ሰዎችን በዓድዋ፣ ሁለት ሰዎችን ደግሞ በአክሱም አስቀሩ። ኢሳይያስ ታደሰና ጄኔራል ታደሰ በአክሱም ነበሩ። እኔና ገረዝሄር [ኮ/ል ገብረእግዚአብሔር ዓለምሰገድ] ደግሞ በዓድዋ ነበርን። ሁለታችንም እንዲሁ በተለያየ ቦታ ነበርን።

ቢቢሲ፦ የታሰራችሁት የት ነበር? በሆቴል ነው ወይስ በመኖሪያ ቤት?

ኮ/ል፦ በሆቴል ነበር። ግን ማንም ሰው እንዲያየን አይፈቀድም ነበር። ማንም ሰው እንዲጠይቀን አይፈቀድም ነበር። ቤተሰቦቻችንም ሊጠይቁን አይችሉም ነበር። ምንም ዓይነት ግንኙነት እንድናደርግም አይፈቀድልንም ነበር። ጠባቂዎችን ብቻ ነበር የምታየው።

ቢቢሲ፦ በቆያችሁበት ወቅት ሰብዓዊ ያልሆነ አያያዝ፣ ማስፈራራት ወይም ትንኮሳ ደርሶባችሁ ነበር?

ኮ/ል፦ መደብደብና መስደብ አልነበረም። ግን በዓድዋ የነበረን አያያዝ መጥፎ ነበር። ለምሳሌ፣ በአንድ ቤት በቆየሁበት ጊዜ በአራት ቀናት ውስጥ አንድ ጊዜ ብቻ ምግብ ሰጡኝ። ከአራት ቀናት በኋላ ቀን ላይ እንጀራ ከሽሮ ጋር አዘጋጅተው ላኩልኝ። ለአራት ቀናት ሙሉ ግን ምግብ የሚባል ነገር አልነበረም። ይህ ሆን ተብሎ የተደረገ ይመስለኛል።

ቢቢሲ፦ ምን ይሏችሁ ነበር?

ኮ/ል፦ ምንም። ጠባቂዎች ብቻ ነበሩ። እነዚያ ጠባቂዎች ልዩ ትዕዛዝ የተሰጣቸው ናቸው። ሆን ተብሎ የተመረጡ ናቸው። ከእነሱ ጋር ምንም ዓይነት ውይይት አናደርግም ነበር። ዝም ብለን ነበር። ስለ ቤተሰቦቻችንና ስለ ትግራይ እናወራ ነበር። ከእነሱ ጋር ግን ምንም ውይይት አልነበረንም። እነሱን ማነጋገርም አይፈቀድልንም ነበር። ብናነጋግራቸውም ምን እንደሚሉና ምን ሪፖርት እንደሚያደርጉ ስለማናውቅ አናነጋግራቸውም ነበር።

ቢቢሲ፦ «ለደኅንነታቸው ብለን ነው የያዝናቸው» የሚል አባባል አለ። በመቀሌም በሆቴል እንዳስቀመጧችሁ እንዲሁ «ለደኅንነታችሁ ብለን ነው» ይላሉ?

ኮ/ል፦ እስቲ ስማኝ። ለደኅንነታችሁ ተብሎ ነው የሚባለው፤ ነገር ግን በካላሽን ጠባቂዎች ሥር ሆነን፣ ከቤተሰባችን ጋር መገናኘት በማንችልበት፣ እርስ በርሳችንም መገናኘት በማንችልበት ሁኔታ ውስጥ ሆነን፣ ይህንን ለደኅንነታችሁ ተብሎ የተደረገ ጥበቃ ማለት አይቻልም። እንዲህ ተብሎም ሊገለጽ አይችልም። ማንም ሰው አነጋግሮን አያውቅም። የትግራይ ፖሊስ «ይህ ጉዳይ የእኛ አይመለከትም» አለ። ፍርድ ቤቱም «ይህ ጉዳይ የእኛ አይመለከትም» አለ። ጉዳዩ የሚመለከተው ሰው ማን እንደሆነም ማወቅ አልቻልንም። ማን እንደወሰነና እንዳሰረን፣ ከላይ ማን እንደሚያዝ አናውቅም። እርስ በርሳቸው ይወያዩ ነበር፤ ያወሩ ነበር። «ለያዩዋቸው» የሚልና ሌሎች ትዕዛዞች ይወርዱ ነበር። ይህን የሚያደርገው ማን እንደሆነ ግን አናውቅም ነበር።

ቢቢሲ፦ ለምን እንደታሰራችሁ ታምናላችሁ?

ኮ/ል፦ የፖለቲካ ጉዳይ ነው። የአስተሳሰብ ልዩነት ነበረን። «የቀድሞው መንግሥታችን ይመለስ» እያሉ ሲናገሩ፣ «የፕሪቶሪያ ስምምነት ይፍረስ» እያሉ ሲናገሩ፣ እኛ ግን ይህ አይሆንም ብለናል። የፕሪቶሪያ ስምምነት መጣስ የለበትም፤ «መንግሥታችን ይመለስ» የሚለውን አንቀበልም ብለናል። «ይህ ወደ ጦርነት የሚያስገባን ነው። ዓለም አቀፍ መገለል እንዲደርስብን የሚያደርግ ነው። በአሁኑ ወቅት ትግራይ ጦርነትን የመሸከም አቅም የላትም» ብለናል። «አቅም የላትም። በአሁኑ ወቅት ሕዝቡ ጦርነት አይፈልግም። ምግብ ይፈልጋል፤ ሰላም ይፈልጋል። የቀረውን ጉዳይም በሰላም ነው መጨረስ ያለብን» የሚል አቋም ያለን ሰዎች ነን። ስለዚህ «ፀረ-መኸተና»፣ «ፀረ-ሥልጣናችን» የሚሉ ነገሮችን ማንሳታቸው ተፈጥሯዊ ነው።

ቢቢሲ፦ ወደ ነበራችሁበት ሁኔታ ልመልስህ፣ ኮ/ል። ወደ ራማ ከወሰዷችሁ በኋላ አያያዛችሁ ምን ይመስል ነበር? እንዴትስ መውጣት ቻላችሁ? ለቀው ላኳችሁ ወይስ…?

ኮ/ል፦ በዚያ ለአምስት ቀናት ያህል ቆየን። መጀመሪያ ወደ ሆቴል አስገቡን፤ ለየብቻችን። ከዚያ ወደ አንድ መኖሪያ ቤት አወጡን። «የእገሌ መኖሪያ ቤት ነው» ብዬ ባልገልጽ እመርጣለሁ። ወደ ራማ ስንመጣ፣ አያያዛችን በዓድዋ ከነበረው ይሻል ነበር። የአስተዳደሩ አካላት ችግር ነበራቸው፤ ሆኖም በዚያ ይሻል ነበር። ለአስተዳደሩ አካላትም «እንዳትገቡ፣ እንዳትወጡ፣ እንዳትሉአቸው» ስለተባሉ፣ ሁኔታው የተሻለ ነበር። በአንጻራዊነት በዚያ ይሻል ነበር። ወደ ራማ መውሰዳቸው ግን ቀጥሎ ወዴት ሊወስዱን እንደሚችሉ እንድንገምት አድርጎን ነበር። ቀስ በቀስ እያራመዱን እንደሆነ እናውቅ ነበር። ወደ ኤርትራ ሊያሻግሩን እንደሚፈልጉ ይገባን ነበር። ሊያሻግሩን ወስነው ነበር።

ቢቢሲ፦ ወደ ኤርትራ ሊያሻግሯችሁ እንዳሰቡ የገመታችሁት ብቻ ነው ወይስ ተጨባጭ መረጃ ነበራችሁ?

ኮ/ል፦ እንዴ! መረብ የመጨረሻው ድንበር ነው። ሰዎች እየተሻገሩ እኮ ነው። እኛም እያየን ነበር። ሌላ ሰውም ይነግረን ነበር። እየተሻገሩ እንደሆነ እያየን ነበር። ስለዚህ ሌላ መንገድ አልነበራቸውም። እንድንለቀቅ እንደማይፈልጉ በደንብ አረጋግጠን ነበር። ጥብቅ ጥበቃ እንዲደረግልን እንዳዘዙም አውቀን ነበር። በራሳችን መንገድ ነው ያወቅነው። እንዲፈቱን እንደማይፈልጉም አረጋግጠን ነበር። ስለዚህ ይህንን ካረጋገጥን በኋላ፣ ብዙ ጥረትና ብዙ ሰዎች የተሳተፉበትን ሥራ በማድረግ ነው የወጣነው።

ቢቢሲ፦ ግን እንዴት መውጣት ቻላችሁ?

ኮ/ል፦ ያንን ቆይቼ ባወራው ይሻላል። በራሴም ብቻ የምናገረው ነገር ስለሌለኝ። ነገር ግን ከእነሱ ፈቃድ ውጭ ነው የወጣነው።

ቢቢሲ፦ ስለዚህ እንደሚባለው እነሱ የለቀቋችሁ ሳይሆን፣ በሌላ መንገድ አምልጣችሁ ወጣችሁ ማለት ነው?

ኮ/ል፦ አዎ! በሌላ መንገድ ነው። ሌላ ጉዳይ ነው። ዝርዝሩን በኋላ ቀስ ብለን እንነጋገርበታለን።

ቢቢሲ፦ በመጨረሻው ወቅት፣ በራማ ተይዛችሁ በነበራችሁበት ጊዜ ምን ይሰማችሁ ነበር?

ኮ/ል፦ ከዚህ በኋላ ወደ ሌላ ቦታ መሄድ እንደሌለብን እርስ በርሳችን አሳምነን ነበር። በፍጹም መሄድ የለብንም ብለን አሳምነን ነበር። መውጣት እንዳለብንም ወስነን ነበር። ስለዚህም ወጣን። የመውጣታችን ምክንያት የራሳችን ጥረት ነው።

ቢቢሲ፦ በመጨረሻው ሰዓት፣ ወደ ድንበሩ ጫፍ ስትደርሱ፣ በሕይወታችሁ ላይ አደጋ ሊደርስባችሁ ይችላል የሚል ስጋት ነበራችሁ?

ኮ/ል፦ ሁላችንም በሕይወት እንደምንተርፍ ባናምንም፣ ከዚያ ሁኔታ ወጥተን መውጣት እንደምንችል ግን እናምን ነበር። በቆየንበት ጊዜ ውስጥ ስናደርገው የነበረውን ስለምናውቅ፣ ውጤቱንም እያየን ስለነበር፣ ከዚያ ሁኔታ መውጣት እንደምንችል እንገምት ነበር። ነገር ግን በቀላሉ እንደማንወጣ፣ አደጋም ሊያጋጥመን እንደሚችል፣ ሕይወታችንንም መስዋዕት ማድረግ እንደምንችል እንገምት ነበር። ግን አድርገነዋል! በሕይወት ወጥተናል!

ቢቢሲ፦ አሁን ካለው ሁኔታ አንጻር፣ በዚህ ሰዓት ምን ይሰማሃል?

ኮ/ል፦ በግሌ፣ እነዚያ ሰዎች በእኔ ላይ ለማድረስ ካሰቡት መጥፎ ዓላማና ጥቃት በማምለጤ በጣም ደስተኛ ነኝ። ከጓደኞቼ ጋር በዚህ መንገድ በሰላም መውጣቴም በጣም ደስ ይለኛል። ከትግራይ አንጻር ወስጄ ስመለከተው ግን፣ ጉዳቱ ለትግራይ ነው፤ አደጋውም ለትግራይ ሕዝብ ነው። የትግራይን ጥፋት የሚያጠናክርና የሚያፋጥን ስለሆነ፣ ይህን ክስተት እንደ ትግራዋይ ሳየው አዝናለሁ። በተፈጠረው ሂደት አዝናለሁ። በአጠቃላይ፣ ይህ ተግባር የትግራውያንን ክብር የሚያዋርድ፣ ጀግንነታቸውን የሚያዋርድና የትግራይን ህልውና ለአደጋ የሚያጋልጥ ስለሆነ፣ በዚህም እንደ ትግራዋይ አዝናለሁ።

ቢቢሲ፦ ይህ የእናንተ ጥረት ነው ወይስ የሌሎች?

ኮ/ል፦ የራሳችን ጥረት ነው።

ቢቢሲ፦ ከቤተሰብ አባላት ጋር ስናወራ ነበር። እስካሁን ድረስ እናንተ አድዋ እያላችሁ ሳላችሁ፣ አንዳንድ የዲፕሎማሲ ጥረቶች እንደነበሩ መረጃ እናገኝ ነበር። እነዚያ ጥረቶች ምንም ተጽዕኖ አልነበራቸውም?

ኮ/ል፦ እነዚህ ሰዎች የሚያዳምጡ ሰዎች አይደሉም። የውጭ አካላትን የሚሰሙ፣ የዲፕሎማቶችን ተጽዕኖ የሚረዱና የሚቀበሉ ሰዎች አይደሉም። የሚመለከቱት ሥልጣናቸውንና የራሳቸውን ፍላጎት ብቻ ነው። የሕዝብ ዲፕሎማሲ፣ ሰላማዊ ውይይት፣ ሰላማዊ ድርድር የሚባሉትን ነገሮች የሚረዱ ሰዎች አይደሉም።

ዌብሳይት፡ https://addisreporter.com/
ኢሜል፡ info@addisreporter.com
ቴሌግራም፡ https://t.me/addisreporter2
X፡ https://x.com/amejuju?s=21
https://web.facebook.com/addm